Wykorzystujemy pliki cookie do spersonalizowania treści i reklam, aby oferować funkcje społecznościowe i analizować ruch w naszej witrynie. Informacje o tym, jak korzystasz z naszej witryny, udostępniamy partnerom społecznościowym, reklamowym i analitycznym. Zobacz szczegóły.
 opracowania lektur, opracowania wierszy, motywy literackie, epoki literackie, streszczenia, problematyka, bohaterowie lektur, wypracowania, analizy i interpretacje wierszy
LekcjaPolskiego.pl » Renesans » Mikołaj Sęp Szarzyński » Sonet IV. O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem

Sonet IV. O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem

Sonet IV podejmuje koncepcję „rycerza Chrystusowego”. Jego tytuł precyzyjnie zapowiada treść utworu. Zawarte w nim wyliczenie eksponuje napór rzeczywistości, z którą zmaga się bohater liryczny Szarzyńskiego. Szatan, świat i ciało to trzy postaci zła i trzy siły osaczające człowieka na „polu bitwy”.
 

 
Ich opis pojawia się jako kontynuacja refleksji na temat istoty ludzkiego życia i wypełnia dwie początkowe zwrotki utworu. Dwaj pierwsi przeciwnicy – szatan i świat – stanowią dla człowieka zagrożenie z zewnątrz, natomiast ciało jest wrogiem tkwiącym w samym człowieku[1].
 
Temat walki ze światem, ciałem i szatanem został spopularyzowany w okresie renesansu dzięki kardynałowi Lotariuszowi (późniejszemu Innocentowi III) i jego poczytnemu traktatowi O wzgardzie świata albo nędzy stanu człowieczego (przekład polski z 1571 r.), a także bardzo popularnemu dziełku O naśladowaniu Chrystusa, przypisywanemu Tomaszowi à Kempis (przekład polski z 1545 r.)[2].
 
Z rozpoznania kondycji ludzkiej jako walki z „szatanem, światem i ciałem” wyłania się antynomia psyche i soma, ujawniająca podwójne – duchowe i cielesne – zagrożenia, które czyhają na człowieka na każdym kroku[3]. Pod okiem Boga człowiek zmaga się więc ze złem, które jest dosłownie wszędzie: poza nim i w nim samym[4]. Jednak bohaterowi Szarzyńskiego przyjdzie się zmagać nie tylko z wymienionymi w tytule sonetu wrogami, lecz także z samym sobą: własnymi słabościami, lękiem i samotnością[5].
 

Mimo że zasygnalizowana w tytule problematyka wydaje się bliska każdemu wierzącemu człowiekowi, utwór ten zadziwia już od pierwszych słów. Słowo „pokój” występuje tu jako antyteza do zapowiedzianej wcześniej wojny. Początkowe stwierdzenie uzyskuje szczególną zwięzłość dzięki zastosowaniu konstrukcji składniowej bez orzeczenia, zwanej elipsą. Retoryczna pauza zawarta w inicjalnym wersie uwypukla znaczenie pierwszych wyrazów utworu i przygotowuje do uważnego odczytania całego sformułowania: szczęście można odnaleźć tylko w pokoju, tj. zbawieniu, które daje się uzyskać jedynie dzięki wytrwałemu „bojowaniu”:
 
 
Pokój – szczęśliwość, ale bojowanie
Byt nasz podniebny. […]
 
Tym sposobem osoba mówiąca przeciwstawia dwie koncepcje życia człowieka, a tym samym również dwie teorie humanizmu. Pierwsza dotyczy stereotypowo pojmowanego pokoju, który – pozbawiony starań o przyszłość – staje się tylko pozornym dobrem. Teza ta narusza jedną z obiegowych prawd funkcjonujących w świadomości społecznej, zgodnie z którą pokój to niewątpliwe dobro. Podmiot liryczny przeciwstawia temu błędnemu poglądowi nowe przekonanie, na mocy którego sens życia zasadza się nie na używaniu pokoju czy dążeniu do niego jako wartości pożądanej w życiu doczesnym, lecz na bojowaniu w imię wartości nadrzędnych. Człowiek jest zbyt słaby wewnętrznie, powiada bohater Szarzyńskiego, by mógł opierać się tylko na sobie. Zgodnie z takim rozumieniem ludzkiej egzystencji pokój osiąga się dopiero po zwycięskiej walce. Bohater Sępowy wie, że na tym świecie nie ma pokoju ani szczęśliwości. Zadawane od wieków pytanie, „jak żyć szczęśliwie” (w domyśle: wiadomo, że chodzi o doczesność), w ogóle dla niego nie istnieje[6]. Nie szczęściem bowiem, ale bojowaniem o szczęście jest życie ludzkie.
 
1 2 3 4 5 6 7 8
Jak oceniasz przeczytane opracowanie? Wyraź swoją opinię!
Autor opracowania: Aleksandra Smusz

Polub stronę LekcjaPolskiego.pl na FaceBooku i polecaj ją znajomym!

Dodaj swoją opinię:

Nie dodano jeszcze opinii. Czekamy na Twój głos!

LekcjaPolskiego.pl – opracowania lektur, opracowania wierszy, epoki literackie, streszczenia lektur, problematyka, bohaterowie, wypracowania, analizy i interpretacje wierszy

Reklama | Kontakt | Polityka prywatności
Realizacja: Zdzislowicz.pl - Strony WWW