opracowania lektur, opracowania wierszy, motywy literackie, epoki literackie, streszczenia, problematyka, bohaterowie lektur, wypracowania, analizy i interpretacje wierszy

Bakczysaraj interpretacja

Obco i egzotycznie brzmiący tytuł tego sonetu to nazwa miasta, które było kiedyś stolicą chanów krymskich. To miejsce licznych meczetów – świątyń kultu muzułmanów. Znajdują się w nim też ruiny dawnego pałacu, do których dostał się Mickiewicz.

Sonet rozpoczyna się od opisu niszczejącego miejsca wielkiego dziedzictwa kulturowego i symbolu bogactwa. Podmiot liryczny zarysowuje kontrast między wielkością a pustką, sofami i tronami, a „szarańczą” i „gadziną” znajdującą się w miejscach, gdzie podmiot wyobraża sobie, że stały. Miejsce dawnej potęgi jest puste, zarasta gęsto pnącymi roślinami, choć jeszcze można dostrzec ślady po bogactwie a nawet przepychu, łatwo sobie wyobrazić, że dawniej wszystko tętniło życiem:

Jeszcze wielka, już pusta Girajów dziedzina.

Zmiatane czołem baszów ganki i przedsienia,

Sofy, trony potęgi, miłości schronienia,

Przeskakuje sarańcza, obwija gadzina.

 

Skróś okien różnofarbnych powoju roślina,

Wdzierając się na głuche ściany i sklepienia,

Jak widzimy istotne są tu elementy przyrody – to ona zdaje się obejmować władzę w miejscu niegdyś zarezerwowanym dla znaczących osobistości, zarządzanym przez ludzi, miejscu, którego wielkość, piękno i wyposażenie świadczyło o panowaniu człowieka. Pisząc dalej o roślinach zarastających ruiny pałacu, podmiot liryczny nawiązuje do biblijnej historii znanej z prorockiej Księgi Daniela:

Zajmuje dzieło ludzi w imię przyrodzenia

I pisze Balsazara głoskami "RUINA".

Ta historyczno – kulturowa aluzja wymaga szerszego wyjaśnienia. Ewidentne jest nawiązanie do losów króla Baltazara, który kazał obrabować Świątynię Jerozolimską ze złotych i srebrnych naczyń i wystawił je na swojej uczcie. Tym oczywiście dopuścił się świętokradztwa. W czasie bałwochwalczej uczty w sali w sposób niewyjaśniony pojawiła się ręka, która napisała na ścianie słowa mene, takel, fares, tłumaczone dziś najczęściej jako policzone, zważone, podzielone. Słowa te miały być zapowiedzią upadku królestwa Baltazara, co przepowiedział Daniel i oczywiście jego proroctwo się sprawdziło. Już tej samej nocy król został zabity, a Babilon zajęli Persowie.

Podmiot liryczny chciał przez to nawiązanie pokazać analogię między upadkiem Babilonu, a upadkiem chanatu krymskiego. Przypomniał tym samym, że wielkie i silne mocarstwa mogą popaść w ruinę. Być może, biorąc pod uwagę pochodzenie podmiotu lirycznego, jest to też aluzja i wspomnienie o potędze i upadku dawnej Rzeczpospolitej, pozostającej w czasie powstawania sonetów pod zaborami.

Kolejne dwie trzywersowe strofy odległe są od aluzji historyczno – politycznych. Skupiają się na uniwersalnych kwestiach przemijania, niestałości ludzkich zdobyczy – tych wypracowanych, materialnych, ale też niematerialnych – w przeciwieństwie do trwałości, niezniszczalności natury, symbolizowanej przez źródło. Może ono być odczytywane jako symbol początku, z którego wzięło się wszystko i nieskończoności, której nie osiągają rzeczy ludzkie, a podlegają jej odwieczne prawa natury.

Trzecia strofa to opis fontanny zbudowanej z marmuru – jedynego elementu działalności człowieka, który się zachował – ale tylko ze względu na to, że bije z niej wspomniane wcześniej źródło. Fontanna zostaje antropomorfizowana – świadoma bezradności tego, co ludzkie, materialne, a więc i śmiertelne. Wobec praw natury wznosi pełen zrezygnowania okrzyk żalu, ujęty w formie pytania retorycznego:

W środku sali wycięte z marmuru naczynie;

To fontanna haremu, dotąd stoi cało

I perłowe łzy sącząc woła przez pustynie:

 

"Gdzież jesteś. o miłości, potęgo i chwało!

Wy macie trwać na wieki, źródło szybko płynie,

O hańbo! wyście przeszły, a źródło zostało".

Paradoksalnie statyczne dzieła ludzkiej pracy okazują się mniej trwałe niż żywa, nieustannie zmieniająca się natura („źródło szybko płynie”).

Autor opracowania: Natalia Dąbrowska
Dodaj swoją opinię:

Nie dodano jeszcze opinii. Czekamy na Twój głos!

LekcjaPolskiego.pl – opracowania lektur, opracowania wierszy, epoki literackie, streszczenia lektur, problematyka, bohaterowie, wypracowania, analizy i interpretacje wierszy

Kontakt | Polityka prywatności