„Balladyna” Juliusza Słowackiego to dramat romantyczny, którego bohaterowie reprezentują różne postawy moralne, od dobroci i uczciwości po zazdrość, okrucieństwo i żądzę władzy. W utworze występują zarówno postacie realistyczne, jak i fantastyczne, które wpływają na przebieg wydarzeń. Najważniejszą bohaterką jest Balladyna, a jej losy ukazują stopniowy upadek moralny człowieka gotowego popełnić każdą zbrodnię dla osiągnięcia własnych celów.
Balladyna
Balladyna to tytułowa i główna bohaterka dramatu, starsza córka ubogiej Wdowy oraz siostra Aliny. Jest piękną, ciemnowłosą dziewczyną, która nie potrafi pogodzić się ze swoim pochodzeniem i marzy o bogactwie oraz wysokiej pozycji społecznej. Wyróżnia się ambicją, zazdrością, egoizmem i bezwzględnością. Aby zostać żoną Kirkora, zabija Alinę podczas zbierania malin, a następnie ukrywa zbrodnię przed otoczeniem. Po ślubie zaczyna wstydzić się własnej matki, którą ostatecznie wypędza z zamku. W dążeniu do zdobycia królewskiej korony dopuszcza się kolejnych morderstw, między innymi zabija Grabca oraz truje Kostryna. Choć odczuwa wyrzuty sumienia, nie potrafi zrezygnować z realizacji swoich planów. Po objęciu tronu trzykrotnie wydaje wyrok śmierci na samą siebie, a następnie ginie rażona piorunem.
Alina
Alina jest młodszą siostrą Balladyny i córką Wdowy. To piękna, jasnowłosa dziewczyna o pogodnym usposobieniu, która wyróżnia się dobrocią, uczciwością, pracowitością i miłością do matki. W przeciwieństwie do starszej siostry nie traktuje bogactwa jako najważniejszego celu w życiu. Kiedy Kirkor postanawia poślubić zwyciężczynię konkursu zbierania malin, Alina uczciwie przystępuje do rywalizacji i szybko napełnia swój dzbanek. Nie podejrzewa, że zazdrosna Balladyna mogłaby wyrządzić jej krzywdę. Ginie zamordowana przez siostrę, która pragnie zdobyć rękę bogatego rycerza.
Wdowa
Wdowa jest matką Balladyny i Aliny, ubogą kobietą samotnie wychowującą swoje córki. Mieszka w skromnej chacie w pobliżu jeziora Gopło i stara się zapewnić dzieciom możliwie najlepsze warunki życia. Wyróżnia się pracowitością, dobrocią, ufnością i bezgraniczną miłością macierzyńską. Kiedy Kirkor odwiedza jej dom, proponuje konkurs zbierania malin, licząc na poprawę losu jednej z córek. Po ślubie Balladyny przenosi się do zamku, gdzie spotyka się z coraz większą pogardą ze strony córki. Ostatecznie zostaje wypędzona, a później trafia przed sąd królewski, gdzie skarży się na niewdzięczność własnego dziecka. Umiera podczas tortur, nie zdradzając imienia Balladyny, ponieważ nawet w obliczu śmierci pragnie chronić córkę.
Kirkor
Kirkor jest bogatym rycerzem, właścicielem zamku i mężem Balladyny. To człowiek szlachetny, honorowy, odważny i kierujący się poczuciem sprawiedliwości. Pragnie poślubić uczciwą kobietę, dlatego za radą Pustelnika poszukuje żony wśród ubogich dziewcząt. Kiedy poznaje Alinę i Balladynę, nie potrafi zdecydować, którą powinien wybrać, i zgadza się na konkurs zbierania malin. Jego największą słabością jest nadmierna ufność, przez którą nie dostrzega prawdziwego charakteru Balladyny. Po ślubie angażuje się w walkę o przywrócenie prawowitego króla na tron. Ginie podczas bitwy z wojskami dowodzonymi przez Kostryna, nie wiedząc, że jego własna żona uczestniczy w spisku przeciwko niemu.
Goplana
Goplana to fantastyczna postać, wodna nimfa i królowa jeziora Gopło. Jest niezwykle piękną istotą, która posiada magiczne moce i potrafi wpływać na przyrodę oraz ludzkie losy. Wyróżnia się uczuciowością, zazdrością, impulsywnością i skłonnością do podejmowania nieprzemyślanych decyzji. Zakochuje się w Grabcu, jednak mężczyzna nie odwzajemnia jej uczucia, ponieważ interesuje się Balladyną. Zazdrosna Goplana postanawia przeszkodzić ich spotkaniom, wykorzystując swoich pomocników, Skierkę i Chochlika. Jej działania pośrednio przyczyniają się do tragicznych wydarzeń, w tym zabójstwa Aliny. Nimfa nie jest jednak postacią złą, ponieważ nie pragnie niczyjej śmierci i potrafi dostrzec własne błędy. Pod koniec dramatu opuszcza okolice jeziora Gopło, rozczarowana skutkami ingerowania w życie ludzi.
Grabiec
Grabiec jest synem wiejskiego zakrystiana, dawnym ukochanym Balladyny i obiektem uczuć Goplany. To prosty, ubogi mężczyzna, który wyróżnia się lekkomyślnością, lenistwem, zamiłowaniem do alkoholu i poczuciem humoru. Nie posiada wielkich ambicji i nie przejmuje się przyszłością, woląc korzystać z codziennych przyjemności. Jego nieodpowiedzialne zachowanie doprowadza do konfliktu z Goplaną, która najpierw przemienia go w wierzbę, a później czyni go królem, obdarzając koroną Popielów. Grabiec traktuje nową pozycję jak zabawę, nie rozumiejąc znaczenia posiadanego insygnium. Zostaje zamordowany przez Balladynę, która pragnie zdobyć królewską koronę.
Fon Kostryn
Fon Kostryn jest dowódcą straży zamkowej Kirkora, a później kochankiem i wspólnikiem Balladyny. Wyróżnia się przebiegłością, inteligencją, ambicją i całkowitym brakiem skrupułów moralnych. Początkowo służy Kirkorowi, ale szybko dostrzega możliwość zdobycia większej władzy dzięki współpracy z jego żoną. Razem z Balladyną dopuszcza się zabójstwa Gralona i uczestniczy w przygotowaniach do walki o tron. Posiada umiejętności wojskowe, które wykorzystuje do organizowania armii i zdrady dotychczasowego pana. Nie ufa jednak w pełni Balladynie, ponieważ zdaje sobie sprawę z jej okrucieństwa. Po zwycięstwie nad Kirkorem zostaje otruty przez swoją wspólniczkę, która nie chce dzielić się zdobytą władzą.
Pustelnik (Popiel III)
Pustelnik jest prawowitym królem Popielem III, który został pozbawiony tronu przez swojego brata, Popiela IV. Po utracie władzy zamieszkuje w leśnej pustelni, gdzie prowadzi skromne życie. Wyróżnia się mądrością, doświadczeniem, przywiązaniem do tradycji i silnym poczuciem sprawiedliwości. Przechowuje prawdziwą koronę Popielów, będącą symbolem legalnej władzy królewskiej. Doradza Kirkorowi w sprawie małżeństwa i zachęca go do poślubienia ubogiej, uczciwej dziewczyny. Później dowiaduje się o zbrodni Balladyny i staje się zagrożeniem dla jej planów. Zostaje zamordowany na polecenie Balladyny, ponieważ posiada wiedzę, która mogłaby doprowadzić do ujawnienia prawdy.
Filon
Filon jest młodym pasterzem, który poszukuje idealnej, wymarzonej ukochanej. To człowiek wrażliwy, romantyczny, uczuciowy i skłonny do idealizowania miłości. Zamiast interesować się rzeczywistymi kobietami, marzy o doskonałej dziewczynie odpowiadającej jego wyobrażeniom. Podczas wędrówki po lesie odnajduje ciało zamordowanej Aliny i natychmiast zachwyca się jej pięknem. Później pojawia się przed sądem Balladyny, domagając się ukarania sprawcy zabójstwa.
Skierka
Skierka jest fantastycznym duszkiem, jednym z dwóch najważniejszych pomocników Goplany. Wyróżnia się ruchliwością, sprytem i posłuszeństwem wobec swojej pani. Wykonuje polecenia nimfy, wykorzystując nadprzyrodzone zdolności do wpływania na wydarzenia w świecie ludzi. Na rozkaz Goplany sprowadza Kirkora do chaty Wdowy, przyczyniając się w ten sposób do spotkania rycerza z Aliną i Balladyną. Nie działa z własnej inicjatywy, lecz podporządkowuje się woli królowej jeziora.
Chochlik
Chochlik jest fantastycznym duszkiem służącym Goplanie i towarzyszem Skierki. Wyróżnia się psotnym usposobieniem, lekkomyślnością i skłonnością do żartów. Nie zawsze wykonuje powierzone zadania dokładnie tak, jak oczekuje tego jego pani. Goplana poleca mu przeszkodzić Grabcowi w spotkaniu z Balladyną, dlatego Chochlik prowadzi mężczyznę po lesie. Jego działania są częścią planu nimfy, która pragnie zdobyć miłość Grabca.
Gralon
Gralon jest rycerzem i wiernym sługą Kirkora. Wyróżnia się lojalnością, odwagą i przywiązaniem do swojego pana. Zostaje wysłany do zamku jako posłaniec, aby przekazać wiadomości dotyczące działań Kirkora. Jego przybycie budzi niepokój Balladyny i Kostryna, którzy obawiają się ujawnienia swoich tajemnic. Gralon zostaje zamordowany przez Balladynę i Kostryna, stając się kolejną ofiarą ich bezwzględnego dążenia do władzy.
Kanclerz
Kanclerz jest wysokim urzędnikiem państwowym, który pojawia się w końcowej części dramatu. To człowiek rozważny, stanowczy i przywiązany do prawa. Po objęciu tronu przez Balladynę przypomina jej, że obowiązkiem władcy jest sprawiedliwe rozstrzyganie sporów i karanie przestępców. Nie wie, że nowa królowa jest sprawczynią zbrodni, które zostają przedstawione przed sądem. Domaga się wydawania wyroków zgodnych z obowiązującymi zasadami, niezależnie od osobistych uczuć.
Wawel
Wawel jest dziejopisem, czyli kronikarzem, który pojawia się w epilogu dramatu. Jego zadaniem jest opisywanie i interpretowanie wydarzeń historycznych. W rozmowie z publicznością przedstawia własne spojrzenie na losy Balladyny i okoliczności jej śmierci.
Poseł ze stolicy Gniezna
Poseł jest przedstawicielem stolicy, uczestniczącym w wydarzeniach związanych z walką o królewską władzę. Przekazuje informacje dotyczące sytuacji politycznej państwa.
Lekarz koronny
Lekarz koronny jest specjalistą uczestniczącym w końcowych wydarzeniach dramatu. Zostaje wezwany w związku ze śmiercią Kostryna i stwierdza, że mężczyzna został otruty. Jego ustalenia stają się podstawą jednej ze spraw rozpatrywanych przez Balladynę.
Popiel IV
Popiel IV jest bratem Pustelnika i uzurpatorem, który bezprawnie przejmuje królewski tron. Nie występuje bezpośrednio na scenie, ale jego działania mają istotne znaczenie dla politycznego wątku dramatu. Zostaje przedstawiony jako okrutny, bezwzględny i pozbawiony zasad moralnych władca. Odpowiada za wygnanie prawowitego króla Popiela III oraz zamordowanie jego dzieci. Jego rządy prowadzą do cierpienia poddanych i upadku państwa.