Helena Stawska jest młodą matką i jedną z ważnych postaci drugoplanowych powieści Bolesława Prusa „Lalka”. Wyróżniają ją uczciwość, pracowitość i troska o bliskich, wystawione na próbę przez niedostatek oraz niesprawiedliwe oskarżenie.
Charakterystyka Heleny Stawskiej
Mieszka z córką Helunią i matką, panią Misiewiczową. Nieobecność męża komplikuje jej sytuację osobistą i materialną. Narracja podkreśla jej urodę, ale nie czyni z wyglądu podstawowej miary wartości. Istotniejsza jest gotowość do pracy i odpowiedzialność za rodzinę.
Stawska ma poczucie godności. Nie wykorzystuje cudzej sympatii jako łatwego źródła utrzymania, lecz podejmuje wysiłek zarobkowy. Dba o córkę, starając się ochronić ją przed napięciami, których dziecko nie powinno dźwigać.
Oskarżenie o kradzież lalki ujawnia jej bezbronność wobec przewagi bogatszej osoby. Wzruszenie i lęk nie świadczą o winie, ale o zagrożeniu reputacji oraz przyszłości rodziny. Uczciwość Stawskiej przeciwstawiona zostaje pochopnemu, krzywdzącemu osądowi.
W relacji z Wokulskim okazuje wdzięczność i zdolność do szczerego uczucia. Nie prowadzi gry opartej na stanowej wyższości. Rzecki widzi w niej odpowiednią partnerkę przyjaciela, jednak jego planów nie należy utożsamiać ze świadomą kalkulacją samej bohaterki.
Stawska zachowuje zasadniczą stałość moralną. Zmieniają się okoliczności jej życia, ale nie podstawowe przywiązanie do pracy i rodziny. Jest pozytywnym wzorem codziennej odpowiedzialności; jej postać odsłania zarazem trudności, na jakie napotyka uczciwa kobieta pozbawiona silnego materialnego zabezpieczenia.