Tyrezjasz jest niewidomym wróżbitą występującym w tragedii Sofoklesa „Antygona”. Wyróżniają go autorytet religijny, odwaga mówienia prawdy i niezależność wobec władcy.
Charakterystyka Tyrezjasza
Jest człowiekiem starym, prowadzonym przez chłopca. Fizyczna ślepota kontrastuje ze zdolnością rozpoznawania sensu znaków niedostępnego innym. Utwór nie uzasadnia dopisywania szczegółów jego twarzy, ubioru czy rodzinnego życia.
Tyrezjasz odczytuje zakłócenie porządku religijnego w niepomyślnych znakach. Wskazuje związek między pozostawieniem ciała bez pogrzebu a nieszczęściem zagrażającym wspólnocie. Nie występuje jako prywatny wróg Kreona, ale jako rzecznik granic, których władza nie powinna przekraczać.
Początkowo stara się nakłonić króla do poprawy decyzji. Uznaje, że popełnienie błędu nie musi prowadzić do zguby, jeśli człowiek potrafi ustąpić. Nieomylność zastępuje odpowiedzialnością za naprawę, co stanowi przeciwieństwo królewskiej pychy.
Zarzut przekupstwa wywołuje ostrą reakcję. Gniew wróżbity nie jest dowodem fałszu jego słów, lecz skutkiem odrzucenia ostrzeżenia i podważenia uczciwości. Zapowiedź kary ujawnia powagę sytuacji, nie stanowi osobistego planu zemsty.
Tyrezjasz zachowuje stałą postawę. Jego odwaga polega na wypowiedzeniu niewygodnej prawdy wobec człowieka mającego przewagę polityczną. Jest pozytywnym obrazem wiedzy połączonej z obowiązkiem ostrzegania, nawet gdy ostrzeżenie spotyka się z wrogością.