Michał Szuman jest lekarzem i przyjacielem Wokulskiego w powieści Bolesława Prusa „Lalka”. Łączy przenikliwość i naukową ciekawość z drażliwością oraz skłonnością do zbyt dalekich uogólnień.
Charakterystyka doktora Michała Szumana
Jest zamożnym, nieżonatym lekarzem pochodzenia żydowskiego. Narrator przedstawia go jako niewysokiego mężczyznę z ciemnym zarostem i żółtawą cerą. Prowadzi badania nad ludzkimi włosami; materialna niezależność pozwala mu podporządkować pracę własnym zainteresowaniom.
Szuman jest spostrzegawczy i bezpośredni. Dostrzega sprzeczności w postępowaniu Wokulskiego i nie obawia się mówić rzeczy nieprzyjemnych. Dzięki temu bywa trzeźwym przeciwwagą dla cudzych złudzeń. Przyjaźń nie oznacza dla niego potwierdzania każdej opinii rozmówcy.
Jego racjonalizm ma jednak granice. Potrafi sprowadzać złożone ludzkie zachowania do ogólnych praw i własnych klasyfikacji. Ostry język maskuje osobiste rozczarowania oraz doświadczenie odrzucenia. Nie każda wypowiedź Szumana jest ostatecznym stanowiskiem autora powieści.
Wobec narastającej niechęci między grupami społecznymi staje się bardziej gwałtowny i skłonny do zbiorowych ocen. Jego postawa pokazuje, jak napięcia społeczne wpływają również na człowieka ceniącego rozum. Nie usuwa to jednak zdolności współczucia: śmierć Rzeckiego wyraźnie nim wstrząsa.
Bohater zmienia ton i oceny pod wpływem doświadczeń, lecz zachowuje potrzebę rozumienia świata. Jest wartościowym, a nie nieomylnym obserwatorem. Jego przywiązanie do przyjaciół ujawnia człowieka znacznie bardziej uczuciowego, niż sugeruje deklarowany dystans.