Irina Wsiewołodowna Zbereźnicka-Podberezka jest arystokratką w dramacie Stanisława Ignacego Witkiewicza „Szewcy”. To inteligentna, uwodzicielska i żądna wpływu kobieta, która chce zachować przewagę mimo kolejnych zmian społecznych.
Charakterystyka księżnej Iriny
Autor określa jej wiek na dwadzieścia siedem–dwadzieścia osiem lat i przedstawia ją jako piękną szatynkę. Należy do uprzywilejowanej warstwy, korzysta z usług lokaja Fierdusieńki i posługuje się teatralnie zmienianym strojem. Jej wygląd jest ważnym narzędziem oddziaływania na otoczenie.
Księżna jest świadoma siły własnego uroku. Wykorzystuje pożądanie mężczyzn, aby narzucać im zależność. Scurvy nie jest dla niej równorzędnym partnerem: jego namiętność pozwala jej sprawdzać granice własnej przewagi i upokarzać go.
Nie ogranicza się do biernej obrony arystokratycznych przywilejów. Potrafi porozumiewać się językiem aktualnych idei i dostosowywać zachowanie do nowych warunków. Elastyczność służy jednak zachowaniu dominacji, nie budowaniu wspólnoty opartej na szacunku.
Jej pragnienie władzy przyjmuje z czasem postać fantazji o powszechnym panowaniu kobiet. Łączy erotyczny wpływ z ambicją ideologiczną, lecz nie potrafi rozpoznać przewagi bezosobowego aparatu. Zamknięcie w klatce ujawnia, że skuteczność jej dawnych metod ma granice.
Irina zmienia kostiumy i role, pozostając wierna potrzebie panowania. Jest krytycznym obrazem osobowości zastępującej bliskość manipulacją. Jej końcowe podporządkowanie nie czyni wcześniejszych działań niewinnymi, ale pokazuje również, jak system redukuje nawet silną indywidualność do przedmiotu użycia.