Przejdź do treści
Lekcjapolskiego.pl

Czy w miłości lepiej słuchać głosu rozsądku, czy też oddać się namiętności? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do podanego fragmentu Lalki, całego utworu Bolesława Prusa oraz innego tekstu kultury.

Autor utworu
Bolesław Prus
Autor opracowania
Marcin Puzio
Ostatnia aktualizacja
Tagi
Lalka
Epoka literacka
Pozytywizm

Większość ludzi chce odnaleźć miłość, by spędzić z kimś całe życie. Dużej części się to udaje, spotyka odpowiednią osobę. Wtedy pojawia się pytanie, czy poddać się namiętności i początkowemu zauroczeniu, czy lepiej cały czas słuchać rozumu. Filozofia stoicka powstała już w antyku, zakładała, iż szczęście można osiągnąć, wyzbywając się wszelkich namiętności i nie poddając się emocjom. Zgadzam się z tym założeniem, ponieważ dając się ponieść zauroczeniu, można zapomnieć o konsekwencjach i codzienności.

Poddając się emocjom i początkowym zauroczeniu, łatwo zbyt szybko zaangażować się w relację. Można wtedy trafić na osobę, z którą związek nie ma przyszłości, jednak przez silny ładunek emocjonalny się tego nie zauważa. Potem prawdopodobnie zakończy się to rozstaniem, a przez to cierpieniem przynajmniej jednej ze stron. Działanie pod dyktandem namiętności jest zgubne również dlatego, że prościej zaangażować się w nieodwzajemnione uczucie. Tak dzieje się w przypadku głównego bohatera „Lalki” Bolesława Prusa. Wokulski zakochuje się w Izabeli Łęckiej, młodej arystokratce. Nie odwzajemnia ona jego uczucia, jednak daje mu nadzieję, przez co próbuje on przekonać ją do siebie przez zakup kamienicy pana Tomasza i spłatę jego długów. W poprzedzającej załączony fragment sytuacji Stanisław zatrudnia klakierów, którzy mają zachwycać się recitalem Rossiego. Wybranka serca kupca wyjątkowo lubi jego twórczość i chce, by dobrze pamiętał występ w Warszawie.

Rzecki zauważa to, jak zakochany jest w Izabeli Wokulski. Próbuje przemówić mu do rozsądku, co jednak nie udaje mu się. Romantyczny subiekt w młodości miał doświadczenie z kobietami, wielokrotnie został odrzucony, dlatego chce uchronić przyjaciela przed taką sytuacją. Stanisław zbyt zaangażował się emocjonalnie w tę relację, całkowicie stracił głowę i panowanie nad sobą, dlatego nie potrafi wycofać się z tej sytuacji. W konsekwencji nigdy nie zazna szczęścia u jej boku, choć miał możliwość wzięcia ślubu z rozsądku ze Stawską. Być może byliby naprawdę szczęśliwi. Wokulski woli nieszczęśliwe wzdychanie do Łęckiej, które kończy się jego samobójstwem.

Namiętność nie trwa wiecznie — gdy opadną początkowe emocje związane z zauroczeniem, człowiek zauważa wady drugiej osoby. Wtedy pojawiają się dwie drogi — czy uda się utrzymać relacje i przerodzić ją w prawdziwą miłość, czy nie przetrwa takiej próby. Umiejętność utrzymania związku pokazuje dojrzałość emocjonalną zaangażowanych osób oraz chęć pracy. Gdy się to nie udaje, pozostaje jedynie smutek i zawód, żal, że zaangażowano się w taki związek. W przypadku „Lalki” Wokulski traci wszelkie złudzenia w drodze do Paryża, gdy przyłapuje Starskiego i Łęcką na zdradzie. Czuje gorycz, nie widzi sensu po przyłapaniu narzeczonej. Wysiada z pociągu i próbuje popełnić samobójstwo. Sytuacja jest dla niego bardzo trudna, wtedy dopiero traci wszelkie złudzenia dotyczące kobiety. Widzi, że nigdy mu na nim nie zależało i bawiła się jego uczuciami, co ciężko mu przeżyć. W końcu zabija się, wysadzając w powietrze ruiny zamku, w którym spotykał się z Izabelą. Jest to jedna z możliwych interpretacji zakończenia otwartego. Jednak w mojej opinii to najbardziej prawdopodobna opcja. Był zbyt zaangażowany w zdobycie Izabeli, by po nagłym zrozumieniu jej intencji przejść z tym do porządku dziennego. Nie sądzę, że potrafiłby wyjechać do Paryża do Geista po utracie przyjaciela i sensu życia, jakim było zdobycie Izabeli przez ostatnie lata.

By nie utracić chemii w związku, należy słuchać rozsądku. Pozwala to na zachowanie odrębności i ostrożności, dzięki czemu nie zatraca się w relacji. Nie oznacza to braku zaufania do drugiej osoby, a wręcz pokazuje  zdroworozsądkowe podejście do tematu. Taka miłość ma większe szanse na powodzenie, ponieważ od początku jest przygotowana na możliwe trudności. Tadeusz i Zosia z „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza kochają się, ale nie zapominają przy tym o innych. Adaptują się do zmieniającej rzeczywistości oraz potrafią pomagać chłopom i ich uwłaszczają. Dzięki temu nie nudzą się sobą, ponieważ mają też życie poza relacją i z niego korzystają. Sztuką miłości „nie jest wzajemnie wpatrywanie się w siebie, lecz aby wspólnie patrzeć w jednym kierunku”, zgodnie z jedną ze złotych myśli „Małego księcia” Antoine de Saint-Exupéry’ego.  Zgodnie z tym Telimena daje się ponieść namiętności z Tadeuszem i Hrabią, traktuje to jako flirt, zabawę. Z rozsądku bierze ślub z Rejentem, ponieważ wie, że przyszłość z nim będzie stała, perspektywiczna. Nie wiadomo jak potoczyła się ich przyszłość, jednak wydają się zadowoleni. Jest to relacja zdrowa, przyszłościowa. 

Namiętność ma duże znaczenie w relacji, jednak nie może zawładnąć człowiekiem. Tylko dzięki rozumowi można podejmować decyzje mające sens. Bierze się wtedy pod uwagę więcej czynników niż przy działaniu pod wpływem emocji. Wtedy łatwiej liczyć się z ewentualnymi konsekwencjami. Namiętność przysłania postrzeganie rzeczywistości w sposób empiryczny, opierając się na zmysłach. Ciężej wtedy przewidzieć ewentualne problemy wynikające z przyszłości oraz niepokojące, krzywdzące zachowania. Na początku relacji łatwo idealizować drugą osobę i zbyt mocno się zaangażować, dlatego warto posługiwać się rozumem.