opracowania lektur, opracowania wierszy, motywy literackie, epoki literackie, streszczenia, problematyka, bohaterowie lektur, wypracowania, analizy i interpretacje wierszy

Tren V (Jako oliwka mała pod wysokim sadem) interpretacja

Tren V tworzy rozbudowane porównanie, rozwinięte do samodzielnego obrazu wypełniającego cały utwór. Zestawia ono Urszulkę z młodym drzewem oliwnym. Ten kunsztowny środek stylistyczny ma proweniencję antyczną i jest nazywany porównaniem homeryckim – wywodzi się z eposu homeryckiego:

Jako oliwka mała pod wysokim sadem

     Idzie z ziemie ku górze macierzyńskim szladem,

Jeszcze ani gałązek, ani listków rodząc,

     Sama tylko dopiro szczupłym prątkiem wschodząc;

 

Tę, jesli ostre ciernie lub rodne pokrzywy

     Uprzątając, sadownik podciął ukwapliwy,

Mdleje zaraz, a zbywszy siły przyrodzonej,

     Upada przed nogami matki ulubionej.

Tak ci sie mej namilszej Orszuli dostało.

Omawiany utwór to wiersz stychiczny (bez podziału na strofy), zbudowany z czternastu wersów. Rymy układają się w pary aabbcc (są więc parzyste). Znajdują się tutaj przede wszystkim rymy dokładne (np. „rodząc” – „wschodząc”). Jednocześnie udało się Kochanowskiemu napisać ten tren wierszem sylabicznym – trzynastozgłoskowcem ze średniówką po siódmej sylabie (7+6). Jak w większości utworów z cyklu, tak i w Trenie V poeta stosuje przerzutnie. Przełamanie zdania, burzące porządek składniowy, wprowadzają niepokój.

Kontrast można zauważyć w tym trenie także na poziomie metafor: mała oliwka, czyli metafora Urszulki w zestawieniu z wysokim sadem, tj. społeczeństwem dorosłych osób; delikatna oliwka podcięta niesprawiedliwie razem z pokrzywami i kłującymi ostami (a więc dziewczynka zabrana z tego świata przedwcześnie, niemal przez pomyłkę).

Podmiot liryczny ucieka się też do wielu epitetów sprawiających, że obrazowanie staje się nieco drastyczne, a opisywany temat – przejmujący (np. „ostre ciernie”, „duch zaraźliwy”, „sroga śmierć”).

W Trenie V rozpacz ojca nie jest jeszcze tak egzaltowana jak w kilku następnych, niemniej jednak po rozbudowanym porównaniu, przywołaniu obrazu przyrody, zdecydowanie przejmujące i brutalne są kolejne zdania, wyjaśniające zbudowane przez poetę metafory:

 

Przed oczyma rodziców swoich rostąc, mało

Od ziemie sie co wznióswszy, duchem zaraźliwym

     Srogiej śmierci otchniona, rodzicom troskliwym

U nóg martwa upadła [...].

„Sroga śmierć” została tu upersonifikowana – przyszła jak intruz, zburzyła rodzicom spokój i zabrała całą radość życia. Tren zamyka pełna emocji apostrofa w formie pytania retorycznego, skierowanego do mitologicznej bogini śmierci, Persefony (znanej też pod imieniem Kory), która po porwaniu przez Hadesa z kwietnej łąki miała zostać jego żoną:

[...] O zła Persefono,

Mogłażeś tak wielu łzam dać upłynąć płono?

Pytanie pozostaje bez odpowiedzi, brzmi wręcz pretensjonalnie, gdyż jest opatrzone zwrotem
„zła Persefono”. Podmiot liryczny nie jest w stanie uwierzyć, że to tragiczne wydarzenie, jakim stała się dla niego śmierć dziecka, ma jakikolwiek sens.

Autor opracowania: Aleksandra Smusz
Dodaj swoją opinię:

ok

23.11.2016 r. damian

LekcjaPolskiego.pl – opracowania lektur, opracowania wierszy, epoki literackie, streszczenia lektur, problematyka, bohaterowie, wypracowania, analizy i interpretacje wierszy

Kontakt | Polityka prywatności