opracowania lektur, opracowania wierszy, motywy literackie, epoki literackie, streszczenia, problematyka, bohaterowie lektur, wypracowania, analizy i interpretacje wierszy

Tren X (Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi sie podziała?) interpretacja

Tren X składa się z serii pytań retorycznych, które podmiot liryczny, poeta, Jan Kochanowski, kieruje do swojej zmarłej córki Urszuli. Apostrofa do nieżyjącej dziewczynki jest jednocześnie krzykiem rozpaczy ojca i wprowadza czytelnika w problematykę utworu – eschatologię, w więc pytania o życie pozagrobowe:

Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi sie podziała?

     W którą stronę, w którąś sie krainę udała?

Czyś ty nad wszystki nieba wysoko wniesiona

     I tam w liczbę aniołków małych policzona?

 

Kolejne wersy przynoszą następne pytania, będące wyrazem rozpaczliwego zastanawiania się artysty nad tym, gdzie może znajdować się jego córka. Renesansowy poeta doctus wylicza ze znanych mu wierzeń i kultur miejsca możliwego pobytu dusz w zaświatach. Pojawią się tu mitologiczne wyspy szczęśliwe, Hades, perspektywa reinkarnacji, średniowieczny czyściec i chrześcijański raj:

Czyliś do raju wzięta? Czyliś na szcześliwe

     Wyspy zaprowadzona? Czy cię przez teskliwe

Charon jeziora wiezie i napawa zdrojem

     Niepomnym, że ty nie wiesz nic o płaczu moim?

Czy człowieka zrzuciwszy i myśli dziewicze,

     Wzięłaś na się postawę i piórka słowicze?

Czyli sie w czyścu czyścisz, jesli z strony ciała

     Jakakolwiek zmazeczka na tobie została?

Kochanowski chwyta się nadziei, że jego córka jeszcze gdzieś jest, równoprawnie traktując zarówno tradycje mitologiczne, jak i wyznawaną przez niego religię chrześcijańską.

Wszystkie pytania są silnie nacechowane ekspresywnie i ich istotą staje się powielenie jedynego pytania, które najbardziej dręczy ojca: „gdzieś mi się podziała”. Podmiot liryczny podkreśla swoje cierpienie i ocenia krótkie życie córki jako epizod przysparzający mu jedynie wielkiego, niekończącego się bólu:

Czyś po śmierci tam poszła, kędyś pierwej była,

     Niżeś sie na mą ciężką żałość urodziła?

Wyimaginowany dialog ojca ze zmarłą córką, poszukiwaną przez niego w zaświatach, w czterech ostatnich wersach trenu kończy się skierowaną do niej prośbą. Odsłania ona najbardziej pesymistyczną możliwość, jaką dopuszcza do swojej myśli ojciec:

Gdzieśkolwiek jest, jeśliś jest, lituj mej żałości,

     A nie możesz li w onej dawnej swej całości,

Pociesz mię, jako możesz, a staw sie przede mną

     Lubo snem, lubo cieniem, lub marą nikczemną.

Poeta chciałby jeszcze raz zobaczyć córkę – we śnie, w jakimś znaku, który może być nawet cieniem, albo choćby we wzbudzającej grozę zjawie.

 

 

Jednocześnie odważa się wyrazić wątpliwość, która w ustach chrześcijanina brzmi jak bluźnierstwo. Słowa „gdziekolwiek jest, jeśliś jest” oznaczają, że obawia się on tego, że jego córka nie istnieje w ogóle, nie ma życia wiecznego, więc nie ma jej nigdzie. Badacze zwracają uwagę na to, że w tym utworze można dostrzec odwagę renesansowego humanisty, którego pragnienie dowodów empirycznych prowadzi na kraniec przepaści i wytrąca go z równowagi umysłowej. W punkcie kulminacyjnym swojego zwątpienia w życie pozagrobowe, poeta z goryczą i bólem zastanawia się, czy życie nie kończy się jedynie unicestwieniem, a więc nie ma jakiegokolwiek sensu i znaczenia. [D. Rott, Wątpliwości i pytania. „Tren X” J. Kochanowskiego, [w:] Poezja polska. Interpretacje, red. K. Heska-Kwaśniewicz, B. Zeler, Katowice 2000, s. 31.]

Przy analizie ekspresywnego charakteru pytań cierpiącego ojca należy zwrócić uwagę na serię przerzutni, które pełnią w Trenie X bardzo ważną funkcję. Podkreślają one dramatyzm i ekspresyjność wypowiedzi zrozpaczonego poety – eksponują napięcie towarzyszące bezskutecznym poszukiwaniom utraconego dziecka. Pytania wypełniające cały utwór są w istocie wariantami pytania zasadniczego:  gdzie jesteś, Urszulo?

Autor opracowania: Aleksandra Smusz
Dodaj swoją opinię:

Najlepsze opracowanie w Internecie!

07.04.2016 r. Ula

Świetna interpretacja,tak samo jak wszystkie inne :)

16.03.2016 r. Klaudia

LekcjaPolskiego.pl – opracowania lektur, opracowania wierszy, epoki literackie, streszczenia lektur, problematyka, bohaterowie, wypracowania, analizy i interpretacje wierszy

Kontakt | Polityka prywatności