opracowania lektur, opracowania wierszy, motywy literackie, epoki literackie, streszczenia, problematyka, bohaterowie lektur, wypracowania, analizy i interpretacje wierszy

Pospolite ruszenie interpretacja

Wiersz „Pospolite ruszenie” należy do liryki patriotycznej. Sytuacja liryczna prezentuje się następująco: w obozie wojskowym znajduje się wielu szlachciców. Z frontu przychodzą rozkazy, żeby rozstawić warty w związku z tym, że niedaleko znajduje się obóz wroga. Dobosz ma za zadanie przekazać zalecenia przełożonych żołnierzom, jednak napotyka niemałe przeszkody. Szlachta prezentuje postawę niegodną naśladowania. Mężczyźni nie rozumieją powagi sytuacji. Są źli, że się ich budzi. Nie wykazują szacunku wobec wyżej postawionych żołnierzy:

Aż jaki taki w swoim ozwie się namiecie:

 "Bij kto skurwego syna kijem, niech nie plecie!

 Kto widział budzić ludzi w pierwospy! Oszalał

 Pan rotmistrz, albo sobie gorzałki w czub nalał?

 Niechże sam strzeże, jeśli tak dalece tchórzy

Szlachta nie ma zamiaru wysłuchać rozkazu, mimo że dobosz stara się im wytłumaczyć niebezpieczeństwo:

"Wstawajcie, Waszmość, czym prędzej, dla Boga,

 Pan rotmistrz rozkazuje, bo już w polu trwoga."

Co więcej, szlachta powołuje się na złotą wolność. Nikt nie będzie szlachcicowi wydawać rozkazów, nikt nie ma prawa przerywać mu snu:

A wolnej, równej szlachty sobie snem nie morzy.

Sprawi się w Proszowicach, za pomocą Bożą,

że braciej rozkazuje z chłopami na stróżą!"

Szlachta nie rusza na pole bitwy, gdzie Kozacy atakują rodaków. Żołnierze dalej smacznie śpią. Co więcej, nawet dobosz, zrozumiawszy, że nic nie zdziała, idzie spać. Należy zwrócić uwagę, że wiersz pozbawiony jest wszelkich ocen i komentarzy. Utwór ma formę anegdoty wzbogaconej o dialogi postaci. Jednak mimo braku sformułowania wyraźnej oceny, z utworu wyłania się ostra krytyka stanu szlacheckiego:

Opisywane zdarzenie ukazuje warcholstwo szlachty, upadek ideałów rycerskich, brak dyscypliny wojskowej, poczucia obowiązku i odpowiedzialności w obliczu wroga. Potocki znakomicie uchwycił w tym utworze symptomy rozkładu Rzeczpospolitej szlacheckiej. [Cyt. za: A. Szóstak, Powtórka z literatury. Renesans, barok, wyg. Greg, Kraków, s. 250.]

Pospolite ruszenie – analiza utworu

Wiersz ma regularną budowę stychiczną (brak podziału na strofy). Składa się z dwudziestu wersów, każdy trzynastozgłoskowy. Poeta nie zastosował wielu środków stylistycznych. Wymienić należy użycie mowy niezależnej (przytoczenie wypowiedzi szlachciców), zdania wykrzyknikowe (potęgujące wrażenie samowoli i warcholstwa żołnierzy). Ponadto trzeba odnotować, że w utworze pojawiają się wyrażenia z mowy potocznej, także te typowe dla wojskowych. Są to dla przykładu: placowa straż, ichmości, waszmości, w polu trwoga, sobie gorzałki w czuł nalał. Odnaleźć można także odwołania do ówczesnej sytuacji społeczno-politycznej:

Niechże sam strzeże, jeśli tak dalece tchórzy,

 A wolnej, równej szlachty sobie snem nie morzy.

 Sprawi się w Proszowicach, za pomocą Bożą,

 że braciej rozkazuje z chłopami na stróżą!"

Chodzi o sejmik, który odbędzie się w miejscowości Proszowice. Wprowadzenie języka potocznego do liryku miało na celu uwiarygodnienie sytuacji, zbliżenie jej do rzeczywistości obozowej. Dzięki temu utwór – mimo braku komentarza i oceny – jeszcze bardziej przemawia do wyobraźni czytelnika.

Ze względu na to, że utwór powstał w XVII wieku, można w nim wyróżnić archaizmy. Czytelnik napotka się w liryku na archaizmy fleksyjne (np. stawa, braciej, kożucha), leksykalne (np. ichmości – panowie, pierwospy – z pierwszego snu), słowotwórcze (np. ozwie).

Autor opracowania: Natalia Dąbrowska
Dodaj swoją opinię:

Nie dodano jeszcze opinii. Czekamy na Twój głos!

LekcjaPolskiego.pl – opracowania lektur, opracowania wierszy, epoki literackie, streszczenia lektur, problematyka, bohaterowie, wypracowania, analizy i interpretacje wierszy

Kontakt | Polityka prywatności