Exegi monumentum – Wybudowałem pomnik… – interpretacja

Jak wiadomo, rozwój poezji rzymskiej był późniejszy w stosunku do liryki greckiej. Eolska pieśń to teksty poetyckie z VII-VI w. p.n.e., pisane m.in. przez Alkajosa i Safonę na terenach greckiej Jonii i Eolidy. Zamierzeniem Horacego było wykorzystanie tej tradycji i twórcze przeszczepienie na grunt Rzymu. Stanowiło to ogromne wyzwanie, gdyż poeta musiał przystosować wzory metryczne oraz język Greków do potrzeb i możliwości języka łacińskiego. Jego wiekopomnym dokonaniem było nie tylko wybrnięcie z tego wyzwania z pełnym sukcesem, ale i fakt, że te utwory nie są prostym naśladownictwem wzorów, lecz jakością nową, twórczą i oryginalną. (Trzeba pamiętać, że umiejętne wykorzystanie wzorów uznawano w starożytności za przejaw doskonałości gustu i warsztatu poetyckiego.) Osiągnięcie to było kamieniem milowym w rozwoju italskiej poezji, dlatego też Horacy słusznie przypisuje sobie miano prekursora rzymskiej liryki.

Na koniec poeta z dumą zwraca się do muzy Melpomeny, największego autorytetu w dziedzinie tragedii, żądając, aby zwieńczyła jego sukces, nakładając na jego głowę wieniec laurowy – symbol uznania wielkości talentu przez samego Apollina, patrona sztuki i artystów czczonego w świątyni w greckich Delfach: 

 Bądź dumna z moich zasług i delfickim laurem

 Melpomeno łaskawie opleć moje włosy

Pragnie bowiem potwierdzenia swoich zasług przez boski autorytet, przekonany że zasługuje na ten dowód uznania. Istotnie, Melpomena może czuć się dumna z wyczynów Horacego, które po dziś dzień świecą triumfy.

Warto zwrócić uwagę, że w starożytności bardzo często rozpoczynano utwory od zwrotu do boga lub bóstwa z prośbą o natchnienie i pomoc w akcie twórczym.

Horacy odszedł od tego zwyczaju i wkomponował swą inwokację dopiero na końcu tekstu – być może dlatego, że Exegi monumentum występują na końcu III księgi Pieśni, więc poeta nie musiał szukać wsparcia w siłach wyższych w sytuacji, kiedy dzieło zostało już zrealizowane.

Jeśli by postrzegać utwór Horacego – zgodnie z jego własną wizją – jako potężny i niezniszczalny pomnik, to tekst wiersza byłby napisem umieszczonym na ścianie tego monumentu. Wszakże pojawiają się tutaj elementy tradycyjnego epitafium (epitafium to napis nagrobkowy lub wiersz poświęcony osobie zmarłej) – dane biograficzne oraz informacje o dokonaniach człowieka upamiętnionego napisem.

Dodaj komentarz