Przejdź do treści
Lekcjapolskiego.pl

Mistrz i Małgorzata – czas i miejsce akcji

Autor utworu
Michaił Bułhakow
Autor opracowania
Tomasz Borowy
Ostatnia aktualizacja

Akcja „Mistrza i Małgorzaty” Michaiła Bułhakowa łączy radziecką Moskwę z dawnym Jeruszalaim. Obok tych dwóch historycznych przestrzeni pojawia się porządek fantastyczny, w którym zwykłe miary czasu i odległości przestają wystarczać.

Mistrz i Małgorzata – czas akcji

Główne wydarzenia moskiewskie rozgrywają się od środowego wieczoru do sobotniego zachodu słońca, w maju, w okresie wiosennej pełni. Realia urzędów, teatru, organizacji pisarskiej i życia zbiorowego wskazują na radziecką współczesność pisarzowi, kojarzoną przede wszystkim z okresem międzywojennym. Tekst nie pozwala bezspornie przypisać wszystkich zdarzeń do jednego konkretnego roku. Osobną warstwę tworzy wcześniejsza historia Mistrza: rozpoczęcie pracy, majowe spotkanie Małgorzaty, ukończenie powieści, jesienny kryzys i zimowe przybycie do kliniki. Wątek jerozolimski dotyczy rządów cesarza Tyberiusza i namiestnictwa Piłata. Obejmuje przesłuchanie oraz egzekucję czternastego dnia nisan, a następnie noc poprzedzającą świt piętnastego dnia. Nie należy utożsamiać go z datą powstania powieści. Bal i finałowa podróż przekraczają codzienną chronologię, a cierpienie Piłata rozciąga się na prawie dwa tysiąclecia. Epilog przenosi akcję o kilka lat naprzód i pokazuje powracające co wiosnę doświadczenia Iwana.

Mistrz i Małgorzata – miejsce akcji

Najważniejszą przestrzenią jest Moskwa. Na Patriarszych Prudach Woland spotyka Berlioza i Iwana, w mieszkaniu numer pięćdziesiąt przy Sadowej zamieszkuje jego świta, a w Varietes odbywa się pokaz czarnej magii. Dom Gribojedowa ukazuje środowisko literackie i jego przywileje. Arbacka suterena jest miejscem pracy Mistrza oraz bliskości z Małgorzatą, natomiast jej willa pokazuje dostatek pozbawiony szczęścia. Ważna jest również podmiejska klinika Strawińskiego, gdzie spotykają się Mistrz i Iwan. Poza stolicą pojawiają się Jałta, do której trafia Lichodiejew, i Leningrad, gdzie chroni się Rimski. W Jeruszalaim i okolicy kluczową rolę odgrywają pałac Heroda Wielkiego, miejsce przesłuchania Jeszui, Naga Góra, gdzie następuje egzekucja, oraz okolice Getsemani, w których ginie Juda. Piąty wymiar pozwala zmieścić ogromne sale balowe w zwykłym mieszkaniu. Worobiowe Góry stanowią punkt pożegnania z Moskwą, a kamienna przestrzeń pokuty Piłata, księżycowa droga i wieczysty dom zakochanych należą już do rzeczywistości przekraczającej geografię.