Przejdź do treści
Lekcjapolskiego.pl

Kordian – bohaterowie

Autor utworu
Juliusz Słowacki
Autor opracowania
Tomasz Borowy
Ostatnia aktualizacja
Epoka literacka
Romantyzm

Bohaterowie „Kordiana” Juliusza Słowackiego tworzą obraz osobistego dojrzewania młodzieńca oraz politycznych i moralnych konfliktów epoki. Obok postaci realistycznych występują istoty fantastyczne, a także uosobienia sił działających w psychice człowieka.

Kordian

Tytułowy bohater jest początkowo piętnastoletnim szlachcicem cierpiącym z powodu braku celu i niespełnionej miłości do Laury. Próbuje odebrać sobie życie, lecz przeżywa. Podróż po Europie odsłania mu władzę pieniądza, interesowność uczuć i podporządkowanie autorytetów polityce. Na Mont Blanc odnajduje ideę służby ojczyźnie i ogłasza hasło Polski jako Winkelrieda narodów.

Jako Podchorąży namawia spiskowców do zabicia cara, a po przegranym głosowaniu podejmuje samotny zamach. Mdleje przed sypialnią władcy pod wpływem Strachu i Imaginacji. Później dowodzi odwagi, przeskakując konno nad bagnetami. Skazany na śmierć żegna Grzegorza. Zakończenie nie rozstrzyga, czy ułaskawienie dociera przed egzekucją.

Grzegorz

Stary sługa jest dawnym żołnierzem napoleońskim i opiekunem Kordiana. Opowieściami o Janku, Egipcie i Kazimierzu próbuje rozbudzić w nim energię. Reprezentuje pamięć doświadczeń wojennych, religijność oraz przywiązanie oparte na codziennej trosce. Odnajduje rannego panicza po postrzale, a później towarzyszy mu w więzieniu. Jego czułość przełamuje samotność bohatera, który nazywa go ojcem.

Laura

Starsza od Kordiana kobieta jest obiektem jego pierwszej miłości. Traktuje go z pobłażliwością i nie rozumie, jak wiele oczekuje on od uczucia. Zauważa jego poetycką wrażliwość, lecz nie odpowiada na wyznania podobną namiętnością. Nocny niepokój i lektura sztambucha ujawniają jej zdolność współczucia. Nie jest świadomą uwodzicielką ani zdrajczynią ukochanego, ponieważ dramat nie pokazuje wzajemnego związku.

Wioletta

Włoska kochanka Kordiana deklaruje oddanie, dopóki może liczyć na dostatek. Udawana utrata majątku ujawnia materialne warunki jej przywiązania. Wiadomość o złotych podkowach skłania ją do ucieczki z kochankiem, a ich utrata do poszukiwania kruszcu. Uosabia rozbieżność między językiem miłości a interesem.

Papież

Głowa Kościoła przyjmuje Kordiana w Watykanie, lecz nie popiera sprawy prześladowanych Polaków. Zaleca modlitwę oraz posłuszeństwo carowi i grozi potępieniem buntu. Jest literackim obrazem autorytetu religijnego podporządkowanego politycznej zachowawczości. Papuga zakłócająca audiencję ośmiesza powagę jego otoczenia.

Prezes i Ksiądz ze spisku

Prezes przewodniczy zebraniu w podziemiach katedry. Sprzeciwia się królobójstwu z powodów moralnych, historycznych i politycznych. Obawia się odwetu oraz potępienia Polski. Próbuje zatrzymać Kordiana, nie jest więc obojętny na jego los. Towarzyszący spiskowcom Ksiądz odrzuca zabójstwo przede wszystkim jako czyn sprzeczny z religią. Ich ostrożność pozostaje przedmiotem sporu, nie dowodem zdrady.

Starzec z Ludu

Uczestnik zebrania popiera zamach i chce wziąć na siebie odpowiedzialność za śmierć członków carskiej rodziny. Przeciwstawia się ostrożnym przywódcom. Jego postawa pokazuje gotowość walki obecną poza elitami, ale zarazem radykalizm zemsty, która obejmuje również osoby inne niż sam monarcha.

Car Mikołaj

Koronuje się na króla Polski i składa przysięgę na konstytucję, a równocześnie traktuje kraj jak podporządkowaną zdobycz. Podejrzliwy i despotyczny, widzi w zamachu możliwą intrygę brata. Mimo obietnicy Konstantego nakazuje skazać Kordiana. Ułaskawienie podpisuje dopiero po upokorzeniu Wielkiego Księcia, ukazując osobisty charakter rozstrzygnięć władzy.

Wielki Książę Konstanty

Dowódca wojska jest gwałtowny, brutalny i kapryśny. Przemocą wobec kobiety doprowadza do śmierci dziecka. Żąda od Kordiana niebezpiecznego skoku, po czym zachwyca się jego odwagą i zabiega o ratunek dla niego. W sporze z carem odsłania rodzinne zbrodnie. Obrona podchorążego nie znosi odpowiedzialności za jego własne okrucieństwo.

Doktor, Strach i Imaginacja

Strach i Imaginacja materializują lęki oraz przerażające wyobrażenia Kordiana podczas nocnej warty. Szatański Doktor w szpitalu podważa sens jego poświęcenia. Wskazuje dwóch obłąkanych, z których jeden uważa się za krzyż Chrystusa, a drugi za podporę nieba. Chce przekonać młodzieńca, że także jego patriotyczny czyn jest urojeniem.

Pozostałe postacie

Diabły z Przygotowania wytwarzają przywódców przyszłych wydarzeń, a Archanioł modli się za naród. Trzy Osoby Prologu spierają się o poezję. Stary Żołnierz z tłumu przechowuje pamięć walk, Nieznajomy śpiewa pieśń zapowiadającą krew. Zakonnik w więzieniu oferuje Kordianowi duchową pociechę, odmienną od postawy Księdza ze spisku. Adiutant wiezie ułaskawienie, którego doręczenie pozostaje niepewne.