Pulcheria Aleksandrowna Raskolnikowa jest jedną z bohaterek powieści „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. To matka Rodiona i Duni, wdowa żyjąca w skromnych warunkach. Wyróżnia się miłością do dzieci, wrażliwością i przywiązaniem do zasad moralnych. Jej postać ukazuje zarówno siłę macierzyńskiego oddania, jak i bezradność wobec cierpienia najbliższych.
Charakterystyka Pulcherii Raskolnikowej
Bohaterka ma 43 lata, choć wygląda młodziej. Zachowała ślady dawnej urody i przypomina swoją córkę Dunię. Jej włosy zaczynają siwieć i rzednąć, wokół oczu pojawiają się drobne zmarszczki, a policzki są zapadnięte od zmartwień. Mimo to jej twarz pozostaje piękna dzięki pogodzie ducha, serdeczności i wewnętrznej szlachetności. Wdowieństwo oraz ograniczone dochody zmuszają ją do oszczędnego życia.
Najważniejszą cechą Pulcherii jest bezgraniczna miłość macierzyńska. Bardzo troszczy się o przyszłość syna i córki, a ich problemy przeżywa niemal jak własne. Stara się pomagać Rodionowi finansowo, choć sama dysponuje niewielkimi środkami. Wierzy w jego zdolności i liczy, że powróci na studia oraz zdobędzie dobrą pozycję. Jest dumna z inteligencji syna, przez co nieraz idealizuje jego charakter i niechętnie dopuszcza myśl, że może on postępować niewłaściwie.
Pulcheria jest uczuciowa, delikatna i skłonna do niepokoju. Nawet drobne oznaki chłodu ze strony Rodiona sprawiają jej przykrość, ponieważ bardzo potrzebuje bliskości z dziećmi. Z troską śledzi jego zdrowie i zachowanie, starając się znaleźć wytłumaczenie dla nagłych zmian nastroju. Nie jest jednak osobą ckliwą ani pozbawioną rozsądku. Potrafi dostrzegać trudności, choć silne uczucia często przesłaniają jej prawdziwy obraz sytuacji.
Ważną cechą bohaterki jest łagodność połączona z poczuciem godności. Bywa nieśmiała i ustępliwa, a dla dobra rodziny potrafi zgodzić się na wiele niedogodności. Nie oznacza to jednak braku własnych przekonań. Nie przekroczyłaby granic uczciwości i zasad moralnych, nawet gdyby miało jej to przynieść korzyść. Wobec obcych zachowuje uprzejmość, ceni życzliwość i szybko dostrzega dobre intencje Razumichina.
Stosunek do Duni ujawnia troskliwość, ale również podatność na nadzieję poprawy losu. Pulcheria pragnie dla córki bezpiecznej przyszłości, dlatego początkowo przychylnie odnosi się do jej małżeństwa z zamożnym Łużynem. Nie zawsze od razu dostrzega egoizm narzeczonego. Kiedy poznaje jego rzeczywisty charakter, potrafi zaakceptować zerwanie zaręczyn. Szanuje córkę i cieszy się, gdy ta znajduje oparcie w uczciwym Razumichinie.
Bohaterka jest także osobą religijną, pełną nadziei i przywiązaną do rodzinnych wspomnień. W liście do syna przypomina mu dziecięce modlitwy i obawia się, że mógł utracić wiarę. Sama znajduje w niej źródło pocieszenia. Stopniowo coraz trudniej przychodzi jej jednak radzenie sobie z tajemniczym oddaleniem Rodiona. Matczyna intuicja podpowiada jej, że syn przeżywa tragedię, choć nie zna całej prawdy o popełnionym przez niego morderstwie. Niepokój i cierpienie przyczyniają się do pogorszenia jej zdrowia.
Pulcheria Aleksandrowna jest postacią szlachetną, ciepłą i tragiczną. Jej największą siłą okazuje się miłość do dzieci, a słabością skłonność do idealizowania syna i nadmiernego zamartwiania się jego losem. Dostojewski ukazuje w niej matkę, która pragnie ocalić najbliższych, lecz nie potrafi uchronić ich przed wszystkimi nieszczęściami. Reprezentuje dobroć, wierność rodzinie oraz moralną uczciwość.