Ewaporacja w „Roku 1984” George’a Orwella oznacza zniknięcie człowieka połączone z usunięciem śladów jego istnienia. Nie sprowadza się do zabicia, ponieważ Partia chce także odebrać ofierze miejsce w dokumentach, pamięci i historii.
Usunięcie osoby z rzeczywistości społecznej
Ludzie zabierani przez aparat władzy często znikają bez publicznego procesu i bez wiarygodnej wiadomości o losie. Następnie usuwa się nazwiska, fotografie oraz wzmianki o ich działaniach. Otoczenie ma zachowywać się tak, jakby nigdy nie istnieli. Powstaje „nieosoba”, której nie wolno wspominać jako dawnego znajomego czy współpracownika. Państwo przejmuje prawo do określenia nie tylko tego, kto żyje, ale również tego, kto w ogóle kiedykolwiek należał do wspólnoty. Pozbawia w ten sposób śmierć i prześladowanie świadków, a rodzinę oraz znajomych możliwości publicznego upomnienia się o ofiarę.
Syme i Withers
Syme przestaje pojawiać się w ministerstwie, a po krótkim czasie znika jego nazwisko z listy komitetu. Nie pozostaje nawet przekreślenie, które wskazywałoby na zmianę. Winston rozumie znaczenie tej pozornie drobnej korekty. Powieść nie pokazuje jednak procesu ani egzekucji filologa, dlatego nie należy dopisywać szczegółów jego śmierci. Innym przykładem jest Withers, o którym wzmianki Winston ma usunąć z dawnego przemówienia. Zastępuje go całkowicie wymyślonym bohaterem, Ogilvym. Prawdziwy człowiek zostaje wykreślony, a fikcyjny uzyskuje udokumentowaną przeszłość.
Znaczenie dla systemu
Ewaporacja łączy terror z fałszowaniem archiwów i wymuszaniem zbiorowego zapomnienia. Zwykłe zabójstwo mogłoby pozostawić pamięć o krzywdzie, a nawet stworzyć męczennika. Partia dąży do tego, aby nikt nie dysponował podstawą do podważenia jej wersji. Osoby, które coś pamiętają, muszą podważać własną wiedzę albo narażać się na podejrzenie. Śmierć biologiczna zostaje uzupełniona zniszczeniem tożsamości społecznej. Nazwa nie oznacza technicznej metody dosłownego przemieniania ciała w parę. Jest określeniem całego procesu wymazania, dzięki któremu władza przedstawia przeszłość jako zgodną z aktualną decyzją.