„Rok 1984” George’a Orwella to wydana w 1949 roku powieść antyutopijna o człowieku próbującym zachować niezależność w państwie totalitarnym. Winston Smith buntuje się przeciw fałszowaniu rzeczywistości, nawiązuje zakazaną miłość i wpada w pułapkę aparatu przemocy.
Rok 1984 – streszczenie krótkie
Część I. Trzydziestodziewięcioletni Winston Smith mieszka w Londynie, należącym do Oceanii, i pracuje w Ministerstwie Prawdy. Jego zadaniem jest zmienianie dawnych wiadomości tak, aby potwierdzały aktualne twierdzenia Partii. Wszechobecne teleekrany, donosy i Policja Myśli uniemożliwiają swobodne życie. Mimo zagrożenia Winston zaczyna prowadzić dziennik i zapisuje sprzeciw wobec Wielkiego Brata. Szuka dowodów, że przeszłość wyglądała inaczej, niż głosi propaganda. Wspomina zaginioną rodzinę oraz fotografię potwierdzającą fałszywość zeznań dawnych przywódców. Pokłada nadzieję w prolach, ale rozmowa ze starym mieszkańcem nie daje mu uporządkowanej wiedzy o minionej epoce. U handlarza Charringtona kupuje szklany przycisk do papieru i ogląda pokój pozornie pozbawiony teleekranu. Obawia się ciemnowłosej pracownicy ministerstwa, którą podejrzewa o szpiegowanie. Jednocześnie wyobraża sobie, że wpływowy O’Brien podziela jego poglądy.
Część II. Ciemnowłosa dziewczyna przekazuje Winstonowi kartkę z wyznaniem miłości. Nazywa się Julia i rzeczywiście nienawidzi Partii, choć publicznie gorliwie wypełnia jej nakazy. Kochankowie spotykają się najpierw poza miastem, a później wynajmują pokój nad sklepem Charringtona. Ich związek daje Winstonowi poczucie bliskości i ożywia pragnienie życia. O’Brien zaprasza go do mieszkania pod pretekstem pożyczenia słownika. Winston przychodzi razem z Julią i wyznaje wrogość wobec systemu. Gospodarz przedstawia się jako uczestnik Bractwa, rzekomej organizacji Goldsteina, oraz obiecuje dostarczyć jego książkę. Podczas Tygodnia Nienawiści niespodziewanie zmienia się wróg Oceanii. Winston uczestniczy w przerabianiu dokumentów, aby usunąć ślady wcześniejszego sojuszu. Czyta następnie otrzymaną książkę, która opisuje strukturę władzy, znaczenie wojny i dwumyślenia. W pokoju kochanków odzywa się ukryty teleekran, a policjanci aresztują oboje. Charrington okazuje się funkcjonariuszem Policji Myśli.
Część III. Winston trafia do Ministerstwa Miłości. Spotyka tam poetę Amplefortha i wiernego Partii Parsonsa, na którego doniosła córka. Tortury i wielogodzinne przesłuchania zmuszają go do podpisywania prawdziwych i zmyślonych zeznań. O’Brien ujawnia się jako jego oprawca. Wyjaśnia, że Partia nie poprzestaje na posłuszeństwie, lecz chce całkowicie zmienić wnętrze człowieka. Pod bólem Winston zaczyna podważać własną pamięć i sądy, ale nadal kocha Julię. W pokoju 101 zostaje postawiony przed najgorszym lękiem, groźbą ataku szczurów na twarz. Żąda, aby zamiast niego ukarano Julię. Po zwolnieniu prowadzi puste życie, pije i przesiaduje w kawiarni Pod Kasztanem. Przypadkowe spotkanie z Julią ujawnia, że oboje zdradzili ukochaną osobę i utracili dawną więź. W ostatniej scenie Winston przyjmuje z uniesieniem wiadomość o zwycięstwie Oceanii. Jego bunt kończy się wewnętrzną kapitulacją: zaczyna kochać Wielkiego Brata.
Rok 1984 – streszczenie szczegółowe
Część I
Rozdział I. W chłodny kwietniowy dzień Winston wraca do mieszkania w Bloku Zwycięstwa. Budynek jest zaniedbany, winda nie działa, a na ścianach wiszą portrety Wielkiego Brata. Trzydziestodziewięcioletni mężczyzna, cierpiący na owrzodzenie nad kostką, z trudem wchodzi na siódme piętro. W mieszkaniu działa teleekran, który nadaje komunikaty i jednocześnie może go obserwować. Za oknem rozciąga się zniszczony Londyn, miasto Pasa Startowego Jeden, prowincji Oceanii. Nad zabudową górują cztery ministerstwa. Winston pracuje w Ministerstwie Prawdy, chociaż nie wierzy partyjnej propagandzie. Siada we wnęce znajdującej się poza polem widzenia urządzenia i rozpoczyna dziennik w kupionym potajemnie zeszycie. Wpisuje datę 4 kwietnia 1984 roku, mimo że nie potrafi potwierdzić jej pewności. Opisuje wojenną kronikę filmową, w której zabijanie uchodźców bawiło widownię. Powraca też myślami do porannego seansu Dwóch Minut Nienawiści. Wspomina ciemnowłosą pracownicę Departamentu Literatury, budzącą w nim strach i wrogość, oraz O’Briena z Partii Wewnętrznej. Przelotne spojrzenie tego ostatniego uznaje za znak wspólnoty poglądów. Odkrywa, że niemal bezwiednie zapisał sprzeciw wobec Wielkiego Brata. Wie, że samo niezależne myślenie oznacza już śmiertelne zagrożenie. Słyszy pukanie do drzwi.
Rozdział II. Zamiast policjantów zastaje sąsiadkę, panią Parsons, która prosi o pomoc przy zatkanym zlewie. W jej mieszkaniu dzieci bawią się w tropienie zdrajców. Grożą Winstonowi zabawkową bronią i domagają się udziału w oglądaniu publicznej egzekucji. Gdy wychodzi, chłopiec strzela do niego z procy. Winston dostrzega lęk matki przed własnym potomstwem. Organizacje dziecięce uczą donosicielstwa, dlatego nawet życie rodzinne nie daje bezpieczeństwa. Po powrocie do siebie przypomina sobie dawny sen, w którym głos kojarzony z O’Brienem zapowiadał przyszłe spotkanie w miejscu pozbawionym mroku. Z teleekranu płynie komunikat o zwycięstwie wojskowym, połączony z zapowiedzią zmniejszenia racji czekolady. Smith zapisuje przesłanie do ludzi żyjących w czasie, kiedy będzie wolno myśleć. Chce utrwalić własny głos, choć przewiduje zniszczenie zeszytu i usunięcie siebie z historii. Przed powrotem do pracy zmywa atrament z palców i zostawia na okładce drobinę, po której zamierza rozpoznać, czy ktoś dotykał dziennika.
Rozdział III. Winston śni o matce i młodszej siostrze. Odczuwa, że ich zniknięcie wiązało się z poświęceniem, którego sam jako dziecko nie rozumiał. Kolejny obraz senny przedstawia słoneczny krajobraz zwany przez niego Złotą Krainą i ciemnowłosą dziewczynę. Po przebudzeniu musi uczestniczyć w gimnastyce kierowanej z teleekranu. Podczas ćwiczeń próbuje odtworzyć dzieciństwo, naloty i schodzenie z rodziną do schronu. Pamięta okresy, kiedy Oceania miała innego wroga niż obecnie, lecz nie posiada dowodów przeciw oficjalnej wersji. Zastanawia się nad mechanizmem przyjmowania wzajemnie sprzecznych przekonań, określanym jako dwumyślenie. Uświadamia sobie, że Partia nie tylko ukrywa fakty, ale zmusza ludzi do odrzucania własnych wspomnień. Głos instruktorki przerywa rozmyślania i upomina go po nazwisku za zbyt mało staranne ćwiczenie.
Rozdział IV. W ministerstwie Smith otrzymuje kolejne polecenia poprawiania dawnych numerów „Timesa”. Zmienia teksty przemówień, dane o produkcji i zapowiedzi przydziałów, żeby Partia mogła przedstawiać się jako nieomylna. Nieaktualne materiały wrzuca do otworów prowadzących do pieców, nazywanych dziurami pamięci. Cały aparat urzędniczy zajmuje się podobnym przerabianiem dokumentów, literatury i obrazów. Do proli kieruje się osobną, uproszczoną rozrywkę, również produkowaną mechanicznie. Najtrudniejsze zadanie Winstona dotyczy usunięcia z przemówienia nieistniejącego już politycznie Withersa. Zamiast poprawiać historię, Smith wymyśla wzorowego towarzysza Ogilvy’ego. Tworzy życiorys człowieka od dzieciństwa oddanego Partii, poległego bohatersko podczas służby. Całkowicie zmyślona postać uzyskuje w dokumentach status autentycznego bohatera. Winston odczuwa zawodową satysfakcję z pomysłowego fałszerstwa, chociaż rozpoznaje jego rzeczywisty charakter.
Rozdział V. W stołówce Winston rozmawia z filologiem Syme’em, pracującym nad jedenastym wydaniem słownika nowomowy. Uczony z zachwytem objaśnia usuwanie zbędnych słów, zwężanie znaczeń i zastępowanie różnych określeń prostymi konstrukcjami. Chce, aby przyszli ludzie nie byli zdolni sformułować myśli sprzecznej z ideologią. Równocześnie opowiada z przyjemnością o egzekucji. Smith sądzi, że tak inteligentny i otwarcie mówiący człowiek nie przetrwa, mimo całkowitej lojalności. Do stolika przysiada się Parsons, zbierający pieniądze na dekoracje podczas Tygodnia Nienawiści. Chwali donosicielską gorliwość dzieci. Komunikat ogłasza podniesienie przydziału czekolady do poziomu, o którym niedawno mówiono jako o obniżce. Nikt nie protestuje przeciw sprzeczności. Winston dostrzega przy innym stoliku ciemnowłosą dziewczynę. Jej spojrzenie ponownie wywołuje obawę, że jest obserwowany i że zdradzi go najdrobniejszy wyraz twarzy.
Rozdział VI. W dzienniku Winston opisuje spotkanie z prostytutką sprzed trzech lat. Próbuje pozbyć się nieprzyjemnego wspomnienia, ale samo zapisanie go nie daje ulgi. Myśli prowadzą go do żony Katharine, z którą od dawna pozostaje w separacji. Wspomina jej bezkrytyczne przywiązanie do partyjnych sloganów i sprowadzanie współżycia do obowiązku płodzenia dzieci dla państwa. Ich związek nie przyniósł bliskości ani potomstwa. Winston dostrzega, że Partia stara się zniszczyć przyjemność i prywatną lojalność między kobietą a mężczyzną. Marzy o autentycznej więzi, lecz nie potrafi sobie wyobrazić bezpiecznego romansu wśród członków Partii.
Rozdział VII. Smith zapisuje przekonanie, że nadzieja może tkwić w prolach, stanowiących ogromną większość społeczeństwa. Dostrzega jednak, że ich niezadowolenie dotyczy codziennych braków, a nie ustroju. Wspomina tłum kobiet gwałtownie walczących o rondle. Porównuje obraz dawnego kapitalizmu z podręcznika z obecną nędzą, lecz bez niezależnych źródeł nie umie ustalić rzeczywistych zmian. Przywołuje los Jonesa, Aaronsona i Rutherforda, dawnych przywódców Partii, którzy przyznali się do zdrady i zostali później straceni. Widział ich po pierwszym zwolnieniu w kawiarni Pod Kasztanem, upokorzonych i złamanych. Po latach trafił na gazetową fotografię umieszczającą ich w Nowym Jorku w czasie rzekomego spisku na Syberii. Zdjęcie dowodziło fałszywości zeznań, ale Smith ze strachu je zniszczył. Teraz pragnie utrzymać pewność, że fakty istnieją niezależnie od Partii. Uznaje możliwość swobodnego stwierdzenia wyniku prostego dodawania za podstawę wolności.
Rozdział VIII. Zamiast iść na obowiązkowe zajęcia, Winston spaceruje po dzielnicy proli. Doświadcza wybuchu pocisku i widzi jego ofiary. Mija ludzi zaaferowanych loterią, która daje im nadzieję, mimo że wielkie wygrane są fikcyjne. W pubie stawia piwo staremu człowiekowi i pyta o życie przed Rewolucją. Otrzymuje jednak luźne wspomnienia o ubraniach, piwie i osobistych zdarzeniach, nie porównanie epok. Potem trafia do sklepu, w którym kupił zeszyt. Nabywa szklany przycisk z koralem, urzekający jako bezużyteczny przedmiot z przeszłości. Charrington pokazuje mu pokój nad sklepem, ze starym łóżkiem, zegarem i ryciną kościoła. Pozorny brak teleekranu budzi marzenie o prywatności. Rozmawiają o dawnej dziecięcej rymowance. Po wyjściu Smith widzi ciemnowłosą pracownicę ministerstwa i uznaje jej obecność za potwierdzenie śledzenia. Rozważa przemoc, ale ostatecznie wraca do domu. Myśli o przyszłym aresztowaniu i torturach nie odbierają mu potrzeby dalszego zapisywania własnego świadectwa.
Część II
Rozdział I. Ciemnowłosa dziewczyna upada na korytarzu, a Winston pomaga jej wstać. Wtedy otrzymuje od niej złożoną karteczkę. Odczytuje ją dopiero przy swoim biurku, obawiając się prowokacji. Znajduje na niej krótkie wyznanie, które zmienia jego stosunek do dziewczyny i przywraca mu pragnienie życia. W kolejnych dniach bezskutecznie próbuje zbliżyć się do niej w stołówce. W końcu rozmawiają, nie patrząc na siebie, i umawiają się na placu Zwycięstwa. Przejazd ciężarówek z jeńcami gromadzi tłum, w którym mogą stać blisko. Dziewczyna podaje dokładną trasę podróży koleją i dalszego marszu na umówione miejsce za miastem. Na moment ściskają sobie dłonie, ukrywając ten gest przed obserwatorami.
Rozdział II. Drugiego maja Winston przyjeżdża na wieś i zgodnie z instrukcjami dociera do lasu. Dziewczyna prowadzi go na osłoniętą polanę, gdzie nie widzi warunków do ukrycia mikrofonu. Poznają się bliżej i Winston dowiaduje się, że ma na imię Julia. Wyznaje jej wcześniejszą nieufność, a ona wyjaśnia, że publiczna gorliwość jest maską pozwalającą łamać ważniejsze nakazy. Częstuje go prawdziwą czekoladą. Otaczający krajobraz przypomina mu Złotą Krainę ze snów. Słuchają drozda, a potem zostają kochankami. Julia mówi o wcześniejszych romansach z członkami Partii. Winston nie czuje zazdrości, lecz nadzieję, że pod pozorną moralną czystością instytucji istnieje opór. Bliskość z Julią odczuwa jako sprzeciw wobec władzy, która chce całkowicie zagospodarować ludzką energię i uczucia.
Rozdział III. Julia wyznacza bezpieczne zasady powrotu, inną trasę i kolejne spotkanie. W następnych tygodniach kochankowie rozmawiają na zatłoczonych ulicach, przerywając wypowiedzi w pobliżu patroli i teleekranów. Tylko rzadko udaje im się znaleźć miejsce do dłuższego spotkania, między innymi wieżę zrujnowanego kościoła. Winston poznaje szczegóły życia Julii. Ma dwadzieścia sześć lat, mieszka w zbiorowym hotelu i obsługuje maszyny produkujące powieści. Lubi pracę techniczną, ale nie interesuje się treścią książek ani wielkimi teoriami. Jej celem jest zdobywanie przyjemności i unikanie wykrycia. Rozumie, że tłumienie seksualności pozwala Partii przekierowywać energię ludzi na histerię polityczną. Rozmawiają też o małżeństwie Winstona. Mężczyzna wspomina chwilę, kiedy mógł zepchnąć Katharine w przepaść, lecz tego nie zrobił. Jego przekonanie o nieuchronnej klęsce kontrastuje z żywotnością Julii, która chce korzystać z czasu, jaki jeszcze mają.
Rozdział IV. Winston wynajmuje pokój nad sklepem Charringtona. Pomimo świadomości ryzyka kochankowie chcą mieć własne miejsce, w którym nie muszą pozostawać w pośpiechu. Julia przynosi zdobyte poza oficjalnym przydziałem produkty, w tym prawdziwą kawę, cukier i herbatę. Maluje twarz, pragnąc być dla ukochanego kobietą, a nie jedynie towarzyszką w jednakowym kombinezonie. Z podwórka dochodzi śpiew pracującej prolki. Podczas odpoczynku Julia zauważa szczura i odpędza go butem. Winston reaguje panicznie, ujawniając swój najgłębszy lęk. Później oglądają przycisk i rycinę kościoła, rozmawiają o rymowance. Smith wyobraża sobie ich życie zamknięte w szklanym przedmiocie, jakby pokój mógł trwać poza czasem i poza zasięgiem Partii.
Rozdział V. Syme nie pojawia się w pracy. Po kilku dniach znika również jego nazwisko z listy komitetu, a nikt już o nim nie mówi. W mieście narastają przygotowania do Tygodnia Nienawiści. Produkowane są pieśni, broszury, plakaty i widowiska, zaś bombardowania podsycają emocje. Winston i Julia spotykają się w wynajętym pokoju, choć oboje wiedzą, że ich bezpieczeństwo jest złudne. Smith odzyskuje siły i ogranicza picie. Rozmawiają o możliwej ucieczce oraz o Bractwie. Julia wątpi w istnienie konspiracji, a nawet dopuszcza myśl, że rakiety na Londyn mogą wysyłać własne władze dla podtrzymywania strachu. To jej podejrzenie, nie potwierdzony fakt. Nie interesują jej jednak zmiany dawnych sojuszy ani dowody fałszerstwa, które tak poruszają Winstona. Przyznaje znaczenie temu, co bezpośrednio dotyczy ich życia.
Rozdział VI. O’Brien zaczepia Smitha w korytarzu ministerstwa. Chwali jego teksty i wspomina wspólnego znajomego, którego nazwiska rzekomo nie pamięta. Winston rozpoznaje aluzję do Syme’a i odczytuje ją jako ryzykowny znak porozumienia. Rozmówca proponuje pożyczenie nowego wydania słownika nowomowy. Zapisuje adres mieszkania, nie ukrywając kartki przed teleekranem. Smith uznaje to za zaproszenie do organizacji podziemnej. Jest przekonany, że przekroczył kolejną granicę między skrytymi myślami a działaniem. Zarazem odczuwa strach, bo zbliżenie do O’Briena wydaje mu się krokiem ku Ministerstwu Miłości.
Rozdział VII. Po śnie o matce Winston przypomina sobie bolesne zdarzenia z dzieciństwa. Podczas głodu wymuszał na niej większe porcje, a pewnego dnia zabrał siostrze przydzielony kawałek czekolady i uciekł. Gdy wrócił, obu już nie było. Nie zna ich dalszego losu, ale pamięta gest matki obejmującej dziecko. Rozpoznaje w nim miłość, która nie wymaga skuteczności ani korzyści. Zaczyna patrzeć na proli z większym szacunkiem, ponieważ zachowują podobne uczucia. Rozmawia z Julią o możliwości rozstania dla jej bezpieczeństwa, lecz dziewczyna odmawia. Oboje przewidują, że po aresztowaniu wyznają wszystkie fakty. Za prawdziwą zdradę uznają jednak dopiero utratę miłości. Wierzą, że Partia nie może opanować ich wnętrza, nawet jeżeli wymusi dowolne zeznania.
Rozdział VIII. Oboje przychodzą do mieszkania O’Briena. Luksusowe otoczenie i zachowanie służby wywołują onieśmielenie. Gospodarz wyłącza teleekran, co utwierdza ich w poczuciu szczególności spotkania. Winston otwarcie przyznaje, że są wrogami Partii. O’Brien oznajmia, że istnieje Bractwo kierowane przez Goldsteina, i włącza do rozmowy służącego Martina. Pyta, do czego goście są gotowi dla sprawy. Smith zgadza się na morderstwa, oszustwa, sabotaż i krzywdzenie niewinnych. Oboje odmawiają tylko trwałego rozstania. Gospodarz obiecuje dostarczyć książkę i opisuje działalność, w której nie będzie pomocy po aresztowaniu ani pewności kontaktu z innymi. Julia wychodzi pierwsza. Winston opowiada o kryjówce i ustala szczegóły otrzymania przesyłki. O’Brien zna także dalszy fragment starej rymowanki, co pogłębia zaufanie Smitha.
Rozdział IX. Szóstego dnia Tygodnia Nienawiści tłum dowiaduje się nagle, że wrogiem jest Wschodoazja, a Eurazja pozostaje sojusznikiem. Mówca zmienia nazwy w trakcie przemówienia, a zebrani niszczą wcześniejsze dekoracje jako dzieło sabotażystów. W zamieszaniu nieznajomy przekazuje Winstonowi teczkę. Ministerstwo Prawdy rozpoczyna gorączkowe przerabianie dokumentów, aby stworzyć pozór, że sojusze zawsze wyglądały tak jak obecnie. Po wielodniowej pracy Smith otrzymuje wolne i idzie do pokoju nad sklepem. Otwiera książkę przypisywaną Goldsteinowi, zatytułowaną „Teoria i praktyka oligarchicznego kolektywizmu”. Czyta o trzech mocarstwach, strukturze klasowej i nieustannej wojnie. Zgodnie z przedstawionym opisem wojna zużywa nadwyżki produkcji, utrwala ubóstwo i pomaga zachować hierarchię. Fragmenty o dwumyśleniu wyjaśniają, jak wiedza o fałszerstwie współistnieje z wiarą w prawdomówność Partii. Julia przychodzi, a później zasypia, kiedy Winston czyta głośno. Mężczyzna czuje potwierdzenie własnych obserwacji, lecz nadal nie uzyskuje odpowiedzi, dlaczego władza chce za wszelką cenę utrzymać taki świat.
Rozdział X. Po przebudzeniu kochankowie podchodzą do okna i patrzą na śpiewającą praczkę. Winston wiąże jej żywotność z nadzieją na przyszłość proli. Wypowiada myśl, że on i Julia są już martwi, a dziewczyna ją powtarza. Wtedy ukryty za ryciną teleekran odpowiada im obcym głosem. Otrzymują rozkaz bezruchu. Do pokoju wdzierają się policjanci, rozbijają przycisk do papieru i brutalnie uderzają Julię, którą następnie wynoszą. Winston stoi bezsilnie i nie próbuje uciekać. Wchodzi Charrington, odmieniony po odrzuceniu charakteryzacji starszego sklepikarza. Jego sposób mówienia i zachowanie ujawniają przynależność do Policji Myśli. Pozornie bezpieczny świat okazuje się od początku przygotowaną pułapką.
Część III
Rozdział I. Winston znajduje się w stale oświetlonej celi, prawdopodobnie w Ministerstwie Miłości. Nie zna czasu ani położenia pomieszczenia. Wspomina wcześniejszy areszt, gdzie zwykli przestępcy zachowywali się znacznie swobodniej niż więźniowie polityczni. Głód i strach utrudniają mu myślenie o Julii. Do celi trafia Ampleforth, przypuszczający, że aresztowano go za pozostawienie słowa „Bóg” w poprawianym wierszu. Później przychodzi Parsons, zadenuncjowany przez córkę za okrzyk przeciw Wielkiemu Bratu wydany przez sen. Nadal ufa Partii i jest dumny z dziecka. Winston widzi też pobicie więźnia, który próbował nakarmić współtowarzysza, oraz przerażenie wywoływane zapowiedzią pokoju 101. Jeden z ludzi błaga, żeby tam nie trafić, godząc się na dowolne inne cierpienie. Wreszcie wchodzi O’Brien. Winston na moment sądzi, że jego również aresztowano, ale rozmówca odrzuca złudzenie. Stojący przy nim strażnik uderza Smitha pałką w łokieć.
Rozdział II. Rozpoczynają się brutalne przesłuchania. Bicie, brak snu, poniżanie i wielogodzinne pytania odbierają Winstonowi zdolność obrony. Podpisuje zeznania dotyczące prawdziwych czynów oraz zmyślonych przestępstw. Następnie O’Brien prowadzi sesje z urządzeniem wywołującym ból. Przedstawia niezależną pamięć jako objaw choroby. Pokazuje Smithowi fotografię Jonesa, Aaronsona i Rutherforda, po czym niszczy ją i zaprzecza jej istnieniu. Żąda również przyjęcia, że liczba pokazywanych palców zależy od woli Partii. Nie wystarcza odpowiedź wymuszona strachem, Winston ma rzeczywiście zmienić własne przekonanie. Ból przeplata się z ulgą i środkami wpływającymi na świadomość. Smith szuka w oprawcy jedynej osoby, która go rozumie. O’Brien wyjaśnia, że celem nie jest samo zdobycie informacji ani zabicie przeciwnika. Państwo chce go całkowicie przekształcić przed ewentualną śmiercią. Twierdzi, że Julia już go zdradziła, ale nie odpowiada jasno na pytania o istnienie Bractwa. Więzień nie otrzymuje pewnej wiedzy o tym, co poza jego celą jest prawdą.
Rozdział III. O’Brien oznajmia, że współtworzył książkę przypisywaną Goldsteinowi. Potwierdza prawdziwość jej opisu mechanizmów społecznych, lecz odrzuca możliwość skutecznego obalenia Partii. Na pytanie o motyw rządzenia odpowiada, że celem jest sama władza, nie dobrobyt czy szczęście poddanych. Rozwija wizję świata wiecznego terroru, poniżenia i zwycięstwa nad bezsilnym człowiekiem. Smith próbuje bronić istnienia rzeczywistości niezależnej od umysłu oraz przekonania, że ludzka natura w końcu się zbuntuje. Nie potrafi jednak dowieść przyszłej klęski systemu. O’Brien odtwarza nagranie jego deklarowanej gotowości do okrucieństw, podważając poczucie moralnej wyższości więźnia. Każe mu obejrzeć się nago w lustrze. Winston widzi wyniszczone ciało, ślady przemocy i dramatyczne wychudzenie. Płacze, ale stwierdza, że nie zdradził jeszcze Julii w znaczeniu utraty miłości. O’Brien rozumie tę różnicę i nie zaprzecza. Zarazem zapowiada, że proces podporządkowania nie dobiegł końca.
Rozdział IV. Warunki uwięzienia poprawiają się. Winston otrzymuje lepsze jedzenie, możliwość mycia, czystą odzież i pomoc w leczeniu. Ćwiczy, odzyskuje nieco sił oraz stara się samodzielnie przyswoić partyjny sposób myślenia. Zapisuje hasła i trenuje powstrzymywanie myśli prowadzących do sprzeciwu. Próbuje przekonać samego siebie, że Partia ma rację, ale w głębi nadal ją nienawidzi. W czasie snu woła Julię, ujawniając żywą więź uczuciową. Uświadamia sobie, że oprawcy dostrzegą ten ostatni obszar oporu. Marzy o zachowaniu nienawiści do chwili egzekucji, jakby ostatnia niezależna myśl mogła stać się zwycięstwem. O’Brien przychodzi i pyta o uczucia wobec Wielkiego Brata. Gdy Winston przyznaje, że go nienawidzi, zostaje skierowany do pokoju 101.
Rozdział V. Więzień zostaje unieruchomiony na krześle. O’Brien wyjaśnia, że w pokoju 101 każdy spotyka to, co jest dla niego najgorsze. W przypadku Smitha są to szczury. Do jego twarzy przybliżana jest klatka połączona z maską, której otwarcie ma umożliwić zwierzętom atak. O’Brien opisuje ich zachowanie, a Winston traci zdolność racjonalnego oporu. Próbuje znaleźć kogoś, kogo można postawić między nim a groźbą. Krzyczy, aby zrobiono to Julii zamiast jemu. Nie jest to wyłącznie formalne wyznanie, lecz rzeczywiste pragnienie przeniesienia cierpienia na ukochaną. Mechanizm zostaje zatrzymany. Partia dociera do uczucia, które bohater uważał za nietykalne.
Rozdział VI. Po zwolnieniu Winston spędza większość czasu w kawiarni Pod Kasztanem. Ma lepiej płatne, ale pozbawione sensu zajęcie, dużo pije i rozwiązuje zadania szachowe. Niezależne myślenie ustępuje odrętwieniu. Wspomina przypadkowe spotkanie z Julią w zimnym parku. Oboje przyznają się do zdrady i rozumieją, że dawnych uczuć nie da się odzyskać prostą deklaracją. Rozstają się bez realnej potrzeby dalszego kontaktu. W kawiarni Smith śledzi komunikaty wojenne i zapisuje na zakurzonym stole nieprawdziwy wynik dodawania. Powracające ciepłe wspomnienie zabawy z matką odrzuca jako fałszywe. Wiadomość o wielkim zwycięstwie wojsk Oceanii wywołuje w nim uniesienie. Wyobraża sobie oczyszczenie, przebaczenie i upragnioną kulę, ale w fabule nadal siedzi w lokalu. Jego uczucia kierują się ku portretowi przywódcy. Powieść kończy zdanie stwierdzające ostateczną przemianę:
Pokochał Wielkiego Brata.