Policja Myśli w „Roku 1984” George’a Orwella jest aparatem ścigającym ludzi podejrzanych o wewnętrzną nielojalność wobec Partii. Istnieje po to, aby rozpoznawać i niszczyć możliwość niezależnego myślenia, zanim przybierze ono postać skutecznego oporu.
Ściganie potencjalnego sprzeciwu
Zadania tej instytucji wykraczają poza zwalczanie zwykłych przestępstw. Zagrożeniem jest już myślozbrodnia, czyli odstępstwo od wymaganej wiary w system. Mieszkaniec Oceanii może zostać uznany za niebezpiecznego przez słowa, wyraz twarzy, nietypowe zainteresowanie lub prywatną więź. Aparat nie musi czekać na zamach, publikację czy powstanie organizacji politycznej. Często usuwa osoby, które mogłyby dopiero stać się ośrodkiem sprzeciwu. Utrzymuje także lęk wśród tych, którzy nie podjęli żadnej próby działania.
Metody obserwacji i prowokacji
Policja wykorzystuje teleekrany, ukryte mikrofony, donosy i analizę codziennych zachowań. Do sieci kontroli włącza się rodzinę oraz organizacje dziecięce. Nie oznacza to, że funkcjonariusze dosłownie odczytują niewypowiedziane myśli. Wnioskują o nich z tego, co człowiek robi, mówi, zapisuje i komu ufa. Niepewność zakresu obserwacji jest częścią skuteczności systemu: obywatel sam uczy się powstrzymywać reakcje, które mogłyby zostać uznane za nieprawidłowe.
Charrington udaje starszego handlarza zainteresowanego dawnym światem. Pokazuje Winstonowi pokój, który wydaje się pozbawiony teleekranu, i pozwala go wynająć. Podczas zatrzymania wychodzi na jaw ukryte urządzenie oraz rzeczywista rola gospodarza. Podobnie O’Brien wykorzystuje potrzebę spotkania politycznego sojusznika. Pozorna droga ucieczki staje się narzędziem jeszcze dokładniejszego rozpoznania przeciwnika. Dzięki prowokacji władza poznaje nie tylko fakty, ale także granice wyobrażeń i lojalności ofiary.
Dlaczego Partia potrzebuje takiej instytucji?
Rządzący chcą zachować monopol na określanie prawdy i hierarchii wartości. Niezależna pamięć, miłość czy wspólnota przekonań mogłyby tworzyć punkt odniesienia poza Partią. Policja Myśli pomaga te obszary wykrywać, a aparat Ministerstwa Miłości poddaje zatrzymanych przemocy i reedukacji. O’Brien wyjaśnia, że samo przyznanie się do winy nie jest wynikiem wystarczającym. Człowiek ma porzucić sprzeciw również wewnętrznie. Los Winstona pokazuje, że instytucja strzeże przede wszystkim nie praw jednostki, ale nieograniczonej i trwałej dominacji państwa nad osobą.