Przejdź do treści
Lekcjapolskiego.pl

Syme – charakterystyka

Autor utworu
George Orwell
Autor opracowania
Tomasz Borowy
Ostatnia aktualizacja

Syme z „Roku 1984” George’a Orwella jest filologiem pracującym nad słownikiem nowomowy i znajomym Winstona Smitha. Łączy wysoką inteligencję z fanatycznym oddaniem Partii, nie dostrzegając, że nawet taka lojalność nie zapewnia bezpieczeństwa.

Charakterystyka Syme’a

Pracuje w Departamencie Badań i uczestniczy w przygotowywaniu jedenastego wydania słownika. Jest drobny, niższy od Winstona, ma ciemne włosy oraz duże, wyłupiaste oczy o badawczym, szyderczym spojrzeniu. Powieść nie podaje dokładnego wieku ani szczegółowej historii jego rodziny. W kontaktach ze Smithem nie jest przyjacielem dającym oparcie. Dostrzega brak entuzjazmu rozmówcy i patrzy na niego krytycznie, a Winston przypuszcza, że w razie rozpoznania myślozbrodni Syme chętnie by go wydał.

Jego pasja językoznawcza służy świadomemu ograniczaniu ludzkiej wolności. Z zachwytem tłumaczy, że celem nowomowy jest usuwanie słów i znaczeń, aby sprzeciw wobec ideologii stał się niemożliwy do wypowiedzenia. Nie uważa niszczenia języka za stratę, lecz za piękne osiągnięcie. Potrafi precyzyjnie wyjaśnić związek między słownictwem a myśleniem. Jest zatem nie tylko posłusznym wykonawcą. Rozumie istotę przedsięwzięcia i świadomie pomaga je realizować.

Za intelektualną sprawnością nie idzie współczucie. Syme z przyjemnością opowiada o oglądaniu egzekucji i szczegółach śmierci skazańców. Pogardza prolami, odmawiając im pełnego człowieczeństwa. Żarliwość, z jaką mówi o rzekomych wrogach, ujawnia moralne podporządkowanie doktrynie. Zarazem nie potrafi powściągać wiedzy i szczerości. Wypowiada otwarcie rzeczy, które dla trwałości systemu lepiej pozostawiać niedopowiedziane.

Winston przewiduje, że właśnie nadmierna przenikliwość sprowadzi na Syme’a zgubę. Później filolog przestaje przychodzić do pracy, a jego nazwisko znika z listy komitetu. O jego losie przestaje się mówić, jak gdyby nigdy nie istniał. Książka nie przedstawia procesu ani sceny jego śmierci i nie podaje oficjalnego powodu usunięcia. Ocenę przyczyn należy więc odróżniać od pewnego opisu zdarzeń. Syme pokazuje zarazem odpowiedzialność inteligenta za narzędzia zniewolenia i bezsilność lojalnego specjalisty wobec aparatu, któremu służy.