Przejdź do treści
Lekcjapolskiego.pl

Zdążyć przed Panem Bogiem – bohaterowie

Autorka utworu
Hanna Krall
Autor opracowania
Tomasz Borowy
Ostatnia aktualizacja

Bohaterowie reportażu „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall to uczestnicy i świadkowie Zagłady, ludzie udzielający pomocy oraz powojenni lekarze i pacjenci. Ich losy poznajemy z rozmów, dokumentów i wspomnień, które nie tworzą jednolitej galerii pomnikowych postaci. Każdy przywołany człowiek ma własne potrzeby i własną miarę utraty.

Marek Edelman

Główny rozmówca, uczestnik komendy ŻOB-u i dowódca na terenie fabryki szczotek. W getcie jako goniec szpitalny pomaga wyprowadzać ludzi z Umschlagplatzu. Nie uznaje śmierci bez broni za mniej godną od śmierci powstańca. Opowiada bez upiększania także o własnych decyzjach, których następstwa pozostały bolesne.

Po wojnie zostaje kardiologiem. Stopniowo odnajduje w leczeniu ciągłość dawnego ratowania jednostek z grupy skazanych. Wymaga od siebie i współpracowników wykorzystania każdej szansy, lecz zna znaczenie przypadku i bezsilności. Metafora osłaniania świeczki wyraża jego sprzeciw wobec przedwczesnej śmierci.

Hanna Krall

Autorka jest zarazem uczestniczką rozmów i poszukiwań. Pyta, sprawdza relacje, odwiedza świadków, zestawia dokumenty oraz reakcje czytelników. Niekiedy sama pragnie historii bardziej efektownej, a odpowiedź Edelmana podważa jej oczekiwanie. Dzięki temu reportaż pokazuje także trud opowiadania i rozumienia cudzego doświadczenia.

Profesor Jan Moll

Kardiochirurg podejmujący pionierskie operacje, człowiek wierzący i rodzinny. Przekracza lęk przed zawodową odpowiedzialnością, gdy widzi szansę ratunku. Starannie analizuje nowe rozwiązania. Współpraca z Edelmanem pozwala pomóc między innymi Rudnemu, Rzewuskiemu i Bubnerowej.

Mordechaj Anielewicz

Komendant ŻOB-u, młody, zdolny, ambitny i energiczny. Edelman odsłania jego ubogie pochodzenie oraz załamanie podczas walk. Anielewicz odzyskuje na chwilę nadzieję na pomoc z zewnątrz. Według wspomnienia ginie samobójczo wraz z Mirą w bunkrze na Miłej. Jego portret wywołuje spory ludzi oczekujących wyłącznie heroicznego obrazu.

Michał Klepfisz

Inżynier przygotowujący środki walki, cichy i sprawny organizacyjnie uczestnik konspiracji. Ginie, zasłaniając niemiecką broń maszynową, aby grupa mogła się przedrzeć. Pośmiertnie odznaczony, pozostaje dla Edelmana przede wszystkim konkretnym towarzyszem. Jego żona i córka przeżywają poza gettem.

Arie Wilner – Jurek

Łącznik współpracujący z konspiracją poza murem. Wrażliwy czytelnik poezji i człowiek refleksyjny, podczas tortur nie zdradza kontaktów. Po uratowaniu przez Grabowskiego wraca do getta mimo propozycji ukrycia. Na Miłej wzywa do wspólnego samobójstwa i ginie. Książka zachowuje rozbieżne świadectwa o długości jego uwięzienia.

Icchak Cukierman i Cywia Lubetkin

Antek i Celina należą do najważniejszych towarzyszy Edelmana. Antek reprezentuje ŻOB poza gettem, Celina uczestniczy w walce i wychodzi kanałami. Ich opinia liczy się dla rozmówcy szczególnie mocno. Podczas odjazdu ciężarówki Celina próbuje wymusić czekanie na nieobecnych. Późniejsza opowieść obejmuje także jej śmierć i pogrzeb.

Kazik i Zygmunt Frydrych

Kazik organizuje wyjście kanałami, a po latach wciąż rozważa los pozostawionych osób. Zygmunt zdobywa wiadomości o Treblince, podczas walk trafia w reflektor i pomaga grupie przejść. Przed śmiercią powierza Edelmanowi pamięć o córce Elżuni. Odnaleziona po wojnie dziewczyna później odbiera sobie życie, czego przyczyn rozmówca nie umie wyjaśnić.

Henryk Woliński i Henryk Grabowski

Woliński, „Wacław”, pośredniczy w kontaktach z AK i przekazuje raporty o Zagładzie. Grabowski, „Słoniniarz”, udziela schronienia, pomaga zdobywać broń i ratuje Wilnera. Ich opowieści pokazują praktyczną stronę pomocy oraz bliskość powstającą dzięki wspólnemu niebezpieczeństwu.

Anna Braude-Hellerowa, Luba Blumowa i Teodozja Goliborska

Lekarka Braude-Hellerowa staje wobec niemożliwego zadania rozdziału numerków na życie. Blumowa prowadzi szkołę pielęgniarską, a po wojnie opiekuje się osieroconymi dziećmi. Goliborska, nazywana Tosią, uczestniczy w badaniach nad głodem i pomaga konspiracji. Ich losy odsłaniają pracę, której nie sposób ocenić wyłącznie zwyczajnymi regułami.

Pola Lifszyc, Tenenbaumowa i Deda

Pola dobrowolnie dołącza do matki prowadzonej do transportu, rezygnując z możliwości ukrycia. Tenenbaumowa oddaje córce Dedzie własny numerek i próbuje odebrać sobie życie. Deda ginie później, ale przedtem przeżywa miłość. Te historie przywracają znaczenie osobom pozostającym poza oficjalną legendą.

Elżbieta Chętkowska i Aga Żuchowska

Lekarki współpracujące z Edelmanem i Profesorem, zaangażowane w diagnostykę i nowe sposoby ratowania chorych. Żuchowska sprawdza literaturę i uczy się otwartości na pomysły sprzeczne z dawnymi autorytetami. Chętkowska wspiera trudne decyzje, lecz sama umiera. Jej los przypomina o granicach pomocy nawet w bliskim otoczeniu lekarza.

Rudny, Bubnerowa, Rzewuski i Wilczkowski

Pacjenci mają własne światy: maszyny, produkcję długopisów, dawną fabrykę i góry. Nie są anonimowymi przypadkami choroby. Reportaż pokazuje ich strach oraz znaczenie odzyskanego czasu. Do tej perspektywy dołączają historie Urszuli, Teresy i Grażyny, dla których dodatkowe lata oznaczają dorastanie, rodzinę lub opiekę nad dzieckiem.