Przejdź do treści
Lekcjapolskiego.pl

Jean Tarrou – charakterystyka

Autor utworu
Albert Camus
Autor opracowania
Tomasz Borowy
Ostatnia aktualizacja
Tagi
Dżuma

Jean Tarrou, jeden z głównych bohaterów powieści „Dżuma” Alberta Camusa, jest przybyszem, który organizuje w Oranie ochotniczą pomoc sanitarną. Jego troska o cierpiących wyrasta ze sprzeciwu wobec zabijania i z przekonania o własnym uwikłaniu w zło. Przyjaźń z Bernardem Rieux odsłania człowieka uważnego, odważnego i wymagającego od siebie niemal niemożliwej niewinności.

Charakterystyka Jeana Tarrou

Tarrou przybywa do Oranu na kilka tygodni przed epidemią i mieszka w hotelu. Początkowo nie wiadomo, czym się zajmuje ani dlaczego znalazł się w mieście. Jest mocno zbudowany, ma masywną twarz, szerokie brwi oraz szare, przenikliwe oczy. Lubi pływanie i muzykę, potrafi cieszyć się chwilą. Prowadzi notatnik, w którym opisuje pozornie błahe zachowania mieszkańców. Zainteresowanie staruszkiem przywołującym koty czy codziennością rodziny sędziego pokazuje jego uwagę skierowaną na pojedynczego człowieka, nie wyłącznie na wielkie wydarzenia.

Doświadczeniem kształtującym jego światopogląd jest rozprawa, podczas której siedemnastoletni Jean słucha ojca, zastępcy prokuratora generalnego, żądającego kary śmierci. Znał go jako życzliwego człowieka o niewinnym zamiłowaniu do rozkładów jazdy. Widok przerażonego oskarżonego pozwala mu zrozumieć, że ojciec uczestniczy w zabijaniu. Tarrou nie zaprzecza winie podsądnego, lecz odmawia uznania jego śmierci za coś naturalnego. Zrywa z dotychczasowym życiem, a po opuszczeniu domu doświadcza ubóstwa i podejmuje rozmaite zajęcia. Jego bunt ma źródło we współczuciu, nie w urażonej dumie.

Początkowo wierzy, że działalność polityczna przeciw porządkowi opartemu na przemocy pozwoli mu stanąć po właściwej stronie. Z czasem dostrzega jednak, że również jego towarzysze dopuszczają zabijanie w imię przyszłego dobra. Egzekucja obserwowana na Węgrzech uświadamia mu, do czego prowadzą akceptowane przez niego uzasadnienia. Przyznaje, że sam ponosił pośrednią odpowiedzialność za śmierć ludzi. Nie przedstawia siebie jako kogoś od początku czystego. Wstyd i pamięć własnych błędów sprawiają, że później odrzuca argumenty pozwalające poświęcić człowieka dla idei.

Dlatego metaforyczną dżumę rozumie szerzej niż chorobę panującą w Oranie. Dostrzega ją w przyzwoleniu na zabijanie, wygodnym rozumowaniu i nieuwadze wobec krzywdy. Uważa, że nikt nie może po prostu ogłosić się wolnym od takiego zagrożenia. Trzeba nieustannie kontrolować własne wybory. Jego pragnienie świętości bez Boga oznacza poszukiwanie dobroci niezależnej od religijnej nagrody. Tak wysoki ideał nie daje mu jednak trwałego spokoju. Wie, jak trudno postępować bez ryzyka skrzywdzenia innych, dlatego żyje w napięciu między moralnym wymaganiem a ludzką ograniczonością.

Przekonania Tarrou prowadzą do działania, a nie do bezczynnego potępiania świata. Sam proponuje utworzenie zespołów sanitarnych, zbiera ochotników i uczestniczy w niebezpiecznej pracy. Sprzeciwia się wykorzystywaniu więźniów do zadań, które mogłyby stać się ukrytą karą śmierci. Woli dobrowolnie przyjętą odpowiedzialność. Nie oczekuje, że sam wysiłek uczyni go nietykalnym dla zarazy. Jego odwaga jest świadoma, bo od początku słyszy od Rieux o ryzyku i mimo tego nie cofa propozycji.

Potrafi także rozumieć ludzi, których wyborów nie podziela. Nie sprowadza Cottarda wyłącznie do złośliwego pasożyta, dostrzegając jego wcześniejszy strach i samotność. Jednocześnie nie usprawiedliwia pragnienia, żeby epidemia trwała. Wobec Othona okazuje delikatność, pocieszając ojca po śmierci Filipa. Przyjaźń z Rieux pozwala mu odsłonić własną przeszłość, a spokojna dobroć matki doktora przypomina mu zmarłą matkę. Nie jest więc chłodnym moralistą stojącym poza ludzkimi więzami. Potrzebuje bliskości równie mocno jak ci, których obserwuje.

Tarrou umiera na dżumę tuż przed otwarciem miasta. Podczas choroby prosi o prawdę, chce walczyć i zachować godność, nie szuka zaś śmierci jako dowodu doskonałości. Jego los nie potwierdza sprawiedliwego rozdziału nagród i kar. Pokazuje kruchość człowieka, który pomaga innym, lecz sam nie zostaje ocalony. Tarrou zasługuje na uznanie dzięki konsekwencji i uczciwemu rozpoznaniu własnej odpowiedzialności. Tragizm tej postaci polega na tym, że poszukuje pełnej niewinności w świecie, który nie daje jej łatwo osiągnąć.