Z pewnością każdy zapytany o to człowiek wskazałby jakiś cel, do którego aktualnie dąży. Cele mogą przyjmować różną postać, dotyczyć awansu, kupienia nieruchomości, założenia rodziny, pomocy komuś czy rozwinięcia pasji. Ludzie od zawsze dążą do osiągnięcia wybranych celów, a pomagają sobie w tym na różne sposoby. Nie zawsze można je jednak uznać za moralne, gdyż niektórzy wychodzą z założenia, że cel uświęca środki.
Lalka
„Lalka” to opowieść o tym, jak ludzie wykorzystują pieniądze do tego, by zrealizować dany cel. Stanisław Wokulski wywodzi się bowiem z pośledniej szlachty, a do majątku doszedł dzięki temu, że otrzymał spadek po żonie i wzbogacił się na handlu podczas wojny. Zgromadzone pieniądze z czasem zaczął wykorzystywać, by zrealizować cel, jakim było przekonanie arystokratki, Izabeli Łęckiej, że jest dla niej odpowiednim kandydatem na męża, i ożenienie się z nią. Wokulski w tym celu dokonywał takich transakcji jak spłacenie długów ojca Izabeli czy kupienie kamienicy Łęckich po zawyżonej cenie. Pieniądze sprawiały też, że zaczął bywać w odpowiednim towarzystwie, zainwestował w swój wizerunek i poziom życia. Miały zatem pomóc mu zrealizować cel zostania idealnym kandydatem dla Łęckiej, ale nawet one nie podołały temu zadaniu.
Pan Tadeusz
„Pan Tadeusz” pokazuje, jak Jacek Soplica trwał w swoim celu przemiany wewnętrznej, a także w podejmowaniu działalności na rzecz niepodległości swojej ojczyzny. Pomagała mu w tym świadomość dawnych przewinień, przez które musiał uciekać z Soplicowa i zostawić tam swoją rodzinę. Jego cel przemiany wewnętrznej był zatem silnie motywowany dawnymi grzechami, a ciągła działalność mająca poruszyć naród do działania była z kolei motywowana chęcią odzyskania niepodległości przez Polskę. W realizacji różnych założeń ludzie pomagają sobie zatem odpowiednio silnym uzasadnieniem i motywacją.
Potop
„Potop” także ukazuje cel przemiany wewnętrznej. Kmicic zmienił się w pana Babinicza, a zmianę charakteru ułatwiała mu mocna chęć zadośćuczynienia dawnym grzechom oraz odzyskania miłości i uznania Oleńki Billewiczówny. Pomagał sobie zatem wiarą w to, że po zrealizowaniu swojego celu stanie się lepszym człowiekiem, zasługującym na miłość ukochanej. To wystarczyło, by Kmicic faktycznie przeszedł przemianę wewnętrzną i ze zdrajcy ojczyzny stał się jej zbawcą, a Oleńka została jego żoną.
Zbrodnia i kara
„Zbrodnia i kara” pokazuje, jak ideologia pozwala realizować cele. Raskolnikow stworzył bowiem teorię, że ludzie dzielą się na lepszych i gorszych. Wiara w to, że sam należy do tej lepszej kategorii, pozwoliła mu na dokonanie mordu siekierą na starej lichwiarce. Przekonał bowiem sam siebie, że świat stanie się bez niej lepszym miejscem, a on powinien doprowadzić do tego, by tak bezwartościowy człowiek zniknął z tego świata.
Dżuma
„Dżuma” z kolei opowiada o tym, jak wiara w słuszność własnego postępowania pozwala na osiągnięcie celu. Doktor Rieux mógł opuścić Oran opanowany przez epidemię, ale wierzył, że jako lekarz powinien zostać i leczyć chorych. To właśnie robił, mimo iż zmagał się z nieuleczalną zarazą, próbował nawet wynaleźć lekarstwo na dżumę. Ludzie wokół niego umierali, a on nie mógł im pomóc, ale silne przekonanie, że tak właśnie należy postąpić, motywowało go do stopniowej realizacji założonego celu. W ten sposób doktor Rieux dotrwał w Oranie do końca epidemii i ocalił zapewne wiele ludzkich żyć.
Księga Hioba
„Księga Hioba” z kolei pokazuje, że niezachwiana, głęboka wiara pozwala ludziom realizować ich cele. Hiob był szczęśliwym człowiekiem z majątkiem i rodziną, ale wola Boga odebrała mu to wszystko. Mimo to on uparcie trwał przy swojej wierze, nie odrzucił Boga i wierzył, że pewnego dnia jego los się odmieni. Wiara podtrzymała go na duchu, a on sam doczekał realizacji swego celu. Bóg zwrócił mu zdrowie i majątek, a także obdarzył go jeszcze większą rodziną. Bez wiary Hiob nie dotrwałby do tej chwili.
Podsumowanie
Ludzie na różne sposoby pomagają sobie zatem w realizacji założonych celów. Starają się szukać jakiegoś sposobu, który wzmocni ich siły i pozwoli im wytrwać na danej drodze. Przykłady literackie pokazują jednak, że nie zawsze robią to w słusznej, dobrej sprawie.