Przejdź do treści
Lekcjapolskiego.pl

Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Epoka literacka
Młoda Polska

Interpretacje wierszy

Indeks alfabetycznyPrzejdź do wybranej litery

A1 tytuł

D1 tytuł

E1 tytuł

H1 tytuł

K1 tytuł

L1 tytuł

M1 tytuł

N1 tytuł

W1 tytuł

Kazimierz Przerwa-Tetmajer – biografia

Autorka biografiiNatalia Dąbrowska

Kazimierz Przerwa-Tetmajer urodził się 12 lutego 1865 roku w Ludźmierzu w majątku rodzinnym. Jego ojciec był marszałkiem powiatu i uczestnikiem powstania listopadowego. Po stracie majątku rodzina przeniosła się do Krakowa, gdzie przyszły poeta odebrał wykształcenie. Studiował na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pisał wiersze i zajmował się dziennikarstwem. Następnie udał się do Warszawy, potem do Heidelbergu, gdzie kontynuował studia. Po powrocie przebywał głównie w Krakowie i Zakopanem.

Był miłośnikiem gór i znakomitym taternikiem. W okresie I wojny światowej związał się ideowo z Legionami. W 1921 roku został prezesem Towarzystwa Literatów i Dziennikarzy, w 1934 r. mianowano go na honorowego członka Polskiej Akademii Literatury. Niestety cierpiał na chorobę psychiczną, zmagał się również z pogłębiającą się ślepotą, dlatego pozostawał niejako odgrodzony od normalnego życia. Uzyskał pomoc w postaci dożywotniej renty, mieszkania oraz utrzymania w Hotelu Europejskim w Warszawie. Po wybuchu II wojny światowej, został jednak stamtąd usunięty i zmarł w samotności 18 stycznia 1940 roku.

Tetmajer był jednym z najbardziej reprezentatywnych przedstawicieli sztuki poetyckiej w Młodej Polsce. Jego debiut przypada na rok 1886 - był to poemat prozą Illa, a także nowela górska Rekrut. Od roku 1891 do 1924 wydał osiem tomów poetyckich. Największą popularność przyniosły mu trzy pierwsze tomy Poezji. Inne najbardziej znane dzieła Tetmajera to: cykl opowiadań-gawęd Na skalnym Podhalu, dramaty – Zawisza Czarny i Judasz, oraz powieści Anioł śmierci i Panna Mery.

Cechy twórczości Kazimierza Przerwy-Tetmajera

  • często wyraźny nurt dekadencki: dominujące nastroje to smutek, znużenie, melancholia;
  • krytyczna ocena współczesności - czasów końca XIX wieku, nastroje beznadziei, zrezygnowania;
  • oskarżanie filozofii i nauki o niesienie złudzeń poznawczych;
  • oskarżanie Boga o obojętność;
  • kult pesymistycznej filozofii Schopenhauera i Nietzschego;
  • poszukiwanie stanu niebytu, nirwany;
  • odważne erotyki, koncentracja na miłości fizycznej;
  • miłość, sztuka i przyroda ucieczką od absurdu i utrapień życia;
  • opiewanie piękna i harmonii przyrody, najczęściej krajobrazu tatrzańskiego;
  • obserwacja przyrody w jej różnych stanach;
  • natura i sztuka ucieczką od egzystencjalnych problemów;
  • głoszenie kultu sztuki – opiewanie sztuki jako wartości samej w sobie;
  • sztuka jako modernistyczna wartość absolutna, opisywana jako jedyny sens i deska ratunku, pomagająca stłumić przygnębienie i zwątpienie;
  • regularna budowa utworów;
  • częste rymy i refreny;
  • sensualność, synestezyjność – łączenie wrażenia barwy, dźwięku, zapachu i ruchu
  • technika impresjonizmu;
  • melodyjność;
  • podobne do romantycznego rozumienie artysty, jako kapłana, człowieka wyjątkowego, mającego misję, o wielkim sercu, ale też dumnego mimo swojej trudnej sytuacji materialnej;
  • negacja i pesymizm w refleksji nad ludzkim losem.